Με τον Μακρόν στο προσκήνιο: Η Ευρώπη επιχειρεί επιστροφή στη διπλωματία της Μέσης Ανατολής μετά τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν
Η υπογραφή της συμφωνίας Τραμπ – Ιράν στη Γαλλία μετατρέπει τον Εμανουέλ Μακρόν σε βασικό ευρωπαϊκό παίκτη, ενώ η Ευρώπη αναζητά ρόλο στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας της Μέσης Ανατολής.
Η υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, παρουσία του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, δεν αφορά μόνο τον τερματισμό μιας επικίνδυνης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, αποτελεί μια κίνηση με έντονο ευρωπαϊκό αποτύπωμα, καθώς το Παρίσι επιδιώκει να επαναφέρει την Ευρώπη στο επίκεντρο των μεγάλων γεωπολιτικών εξελίξεων.
Η εικόνα του Ντόναλντ Τραμπ να υπογράφει τη συμφωνία στο περιθώριο της G7 στη Γαλλία έστειλε ένα σαφές μήνυμα. Η Ευρώπη δεν θέλει να περιορίζεται στον ρόλο του παρατηρητή σε κρίσεις που επηρεάζουν άμεσα την οικονομία, την ενέργεια και την ασφάλειά της.
Ο Μακρόν αναζητά ευρωπαϊκό ρόλο
Ο Εμανουέλ Μακρόν επιδιώκει εδώ και χρόνια να ενισχύσει τη στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κρίση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δημιούργησε μια ευκαιρία για το Παρίσι να εμφανιστεί ως γέφυρα μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Η επιλογή γαλλικού εδάφους για την τελετή υπογραφής προσέδωσε πολιτικό κύρος στη Γαλλία και ταυτόχρονα ενίσχυσε την εικόνα της Ευρώπης ως παράγοντα σταθερότητας σε μια περίοδο έντονων ανακατατάξεων.
Για τις Βρυξέλλες, το ζητούμενο δεν περιορίζεται στη διπλωματική προβολή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση γνωρίζει ότι κάθε κρίση στον Περσικό Κόλπο επηρεάζει άμεσα το ενεργειακό κόστος, τις μεταφορές και τον πληθωρισμό στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Ο Τραμπ απαντά στους επικριτές του
Την ίδια στιγμή, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να υπερασπιστεί τη συμφωνία απέναντι στις επικρίσεις που δέχεται στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε «ζηλιάρηδες, κακούς ανθρώπους ή ηλίθιους» όσους υποστηρίζουν ότι η Ουάσιγκτον έκανε υπερβολικές παραχωρήσεις στην Τεχεράνη.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η συμφωνία δεν αποτελεί λευκή επιταγή προς το Ιράν, προειδοποιώντας ότι οι ΗΠΑ διατηρούν τη δυνατότητα επαναφοράς στρατιωτικής πίεσης εάν η Τεχεράνη παραβιάσει τις δεσμεύσεις της.
Η ρητορική αυτή δείχνει ότι, παρά την αποκλιμάκωση, η συμφωνία παραμένει εύθραυστη και η εφαρμογή της θα κρίνει την πραγματική επιτυχία της.
Γιατί ενδιαφέρει την Ευρώπη
Η αποκλιμάκωση έχει ήδη επηρεάσει τις αγορές. Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν σημαντικά μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας, ενώ οι επενδυτές εκτιμούν ότι η επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ μπορεί να μειώσει τους κινδύνους για την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
Για την Ευρώπη, η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η Ένωση εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πιέσεις από το υψηλό ενεργειακό κόστος, ενώ χώρες με ισχυρή ναυτιλιακή παρουσία, όπως η Ελλάδα, παρακολουθούν στενά κάθε εξέλιξη που αφορά τις θαλάσσιες οδούς της Μέσης Ανατολής.
Η επόμενη ημέρα
Παρά τους πανηγυρισμούς, οι επόμενοι δύο μήνες θεωρούνται κρίσιμοι. Οι τεχνικές διαπραγματεύσεις για την εφαρμογή της συμφωνίας αναμένεται να καθορίσουν αν η αποκλιμάκωση θα μετατραπεί σε μόνιμη σταθερότητα ή αν η περιοχή θα επιστρέψει σε έναν νέο κύκλο έντασης.
Για την Ευρώπη, το σημαντικότερο ίσως μήνυμα είναι διαφορετικό: η κρίση έδειξε ότι οι Βρυξέλλες και το Παρίσι επιδιώκουν ξανά ενεργό ρόλο στις μεγάλες διεθνείς εξελίξεις, σε μια περίοδο όπου η παγκόσμια ισορροπία ισχύος αλλάζει με ταχύτητα.
