Max: Το νέο ψηφιακό «σιδηρούν παραπέτασμα» της Ρωσίας;
Ανάλυση ερευνητών, που επικαλείται ο Guardian, έρχεται να επιβεβαιώσει τους χειρότερους φόβους για τη ρωσική «super-app» Max: η εφαρμογή, που έχει κατακτήσει εκατομμύρια Ρώσους και συνδέεται στενά με το Κρεμλίνο, διαθέτει εκτεταμένες δυνατότητες παρακολούθησης των χρηστών, λειτουργώντας ως «πίσω πόρτα» σε όλο το ψηφιακό οικοσύστημά τους.
σχετικά άρθρα
Εδώ και περίπου ενάμιση χρόνο, το μωβ-μπλε εικονίδιο της Max είναι παντού στη Ρωσία. Οι αρχές τη διαφημίζουν ως «πατριωτική» εναλλακτική στο Telegram και το WhatsApp, ενώ διάσημοι καλλιτέχνες και δημόσια πρόσωπα την προωθούν ενεργά. Το αποτέλεσμα; Αυτό το καλοκαίρι, η Max έγινε η δημοφιλέστερη υπηρεσία ανταλλαγής μηνυμάτων στη χώρα.
Max: Η «super-app» του Πούτιν
Πίσω από τη Max βρίσκεται η VKontakte, η μεγαλύτερη ρωσική εταιρεία κοινωνικής δικτύωσης. Οι δεσμοί της με το ρωσικό κράτος είναι στενότατοι, με πληροφορίες να κάνουν λόγο ακόμα και για έμμεση συμμετοχή του Βλαντίμιρ Πούτιν στην εταιρεία.
Η εφαρμογή ακολουθεί το επιτυχημένο μοντέλο της «super-app», μιας ενιαίας πλατφόρμας που συγκεντρώνει τα πάντα: από τραπεζικές συναλλαγές και επικοινωνία μέχρι πρόσβαση σε κρατικές υπηρεσίες. Θυμίζει το κινεζικό WeChat, όμως με μια κρίσιμη διαφορά: ενώ στην Κίνα αυτές οι υποδομές χτίστηκαν επί δεκαετίες, στη Ρωσία η Max επεκτάθηκε με ιλιγγιώδη ταχύτητα, μεταμορφώνοντας μια κοινωνία με σχετικά ελεύθερη πρόσβαση στο διαδίκτυο.
Το «μάτι» που τα βλέπει όλα
Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, με επικεφαλής τη Ρόγια Ενσαφί, αποκάλυψαν σοκαριστικά ευρήματα. Η Max δεν είναι απλώς μια εφαρμογή, αλλά μια «πίσω πόρτα» σε όλες τις μικροεφαρμογές της συσκευής του χρήστη. Μπορεί να λαμβάνει στιγμιότυπα οθόνης χωρίς τη συγκατάθεσή σας, ακόμα και από το περιεχόμενο άλλων εφαρμογών. Ανατριχιαστικό, έτσι;
Η έρευνα προχωράει ακόμα παραπέρα: η Max μπορεί να αποκτά πρόσβαση σε μηνύματα, πληροφορίες πληρωμών, ακόμα και να πλαστοπροσωπεί τον χρήστη. Το πιο ανησυχητικό; Υπάρχει η δυνατότητα εισαγωγής κώδικα στις μικροεφαρμογές της, ανοίγοντας τον δρόμο για πιθανές κυβερνοεπιθέσεις. Η Ενσαφί ξεκαθαρίζει, πάντως, ότι η Max δεν παραβιάζει το Telegram ή το WhatsApp, εφόσον αυτές είναι ήδη εγκατεστημένες – αν και οι δύο αυτές υπηρεσίες έχουν απαγορευτεί από τις ρωσικές αρχές.
Υποχρεωτική χρήση και «διπλά» κινητά
Στη Ρωσία, η χρήση της Max έγινε γρήγορα υποχρεωτική για χιλιάδες εργαζομένους σε κρατικές υπηρεσίες, δημόσιους οργανισμούς, πανεπιστήμια και σχολεία. Μια δασκάλα στη Μόσχα αφηγήθηκε στον Guardian ότι όλες οι επικοινωνίες με γονείς και η αποστολή εργασιών γίνονται πλέον μέσω της εφαρμογής. «Δεν υπάρχει πραγματικά επιλογή να πεις όχι», δήλωσε. Ανάλογη εμπειρία περιέγραψε φοιτητής στην Αγία Πετρούπολη, ο οποίος χρειάστηκε κωδικό QR από τη Max για να μπει σε πανεπιστημιακούς χώρους.
Ακόμα και μέλη της ρωσικής ελίτ, αν και την προωθούν, δείχνουν να μην την εμπιστεύονται πλήρως. Κύκλος του Κρεμλίνου ανέφερε ότι ο ίδιος και οι συνεργάτες του αγόρασαν δεύτερα κινητά αποκλειστικά για τη Max, συνεχίζοντας να χρησιμοποιούν τις αγαπημένες τους εφαρμογές στις βασικές τους συσκευές. «Είναι όλο για την εικόνα. Κανείς στην Πολιτική δεν τη χρησιμοποιεί πραγματικά», είπε ανώνυμα.
Το ψηφιακό «ξυπνητήρι» για τον κόσμο
Η Max δεν έχει εκτοπίσει ακόμα το Telegram ως βασική πηγή ενημέρωσης, αλλά οι ανησυχίες για την ιδιωτικότητα παραμένουν ισχυρές. «Χρησιμοποιώντας τη Max νιώθεις ότι ποτέ δεν ξέρεις ποιος άλλος μπορεί να παρακολουθεί», δήλωσε σύμβουλος επιχειρήσεων στη Μόσχα.
Η ταχύτητα με την οποία η Ρωσία επέβαλε τη Max είναι ένα «ξυπνητήρι» για τον κόσμο. «Η Κίνα έφτασε στο σημερινό επίπεδο ψηφιακού αυταρχισμού μέσα σε 35 χρόνια. Η Ρωσία επέβαλε αυτούς τους περιορισμούς και οδήγησε τους πολίτες σε ένα ελεγχόμενο από το κράτος διαδίκτυο μέσα σε μόλις μία δεκαετία», τόνισε η Ενσαφί. «Ο κόσμος αλλάζει, οι υποδομές ιδιωτικής επικοινωνίας αλλάζουν και η επίθεση από αυταρχικές κυβερνήσεις είναι ιδιαίτερα επιθετική». Αυτή η ρωσική «επανάσταση» στον ψηφιακό έλεγχο αποτελεί ένα επικίνδυνο διεθνές πρότυπο που θα έπρεπε να μας προβληματίσει όλους.
Η Max και η VKontakte αρνήθηκαν να σχολιάσουν τα ευρήματα της έρευνας μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης.
