Την εικόνα μιας πολιτικής δύναμης που είναι αποφασισμένη να αντιμετωπίσει το πρόβλημα του γαλλικού χρέους και των ελλειμμάτων επιχειρεί να οικοδομήσει η Μαρίν Λεπέν, παρουσιάζοντας ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο δημοσιονομικό σχέδιο ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027.
Ο Εθνικός Συναγερμός (RN) παρουσίασε την Τρίτη τις βασικές γραμμές του “αντι-προϋπολογισμού” του, με τη Λεπέν να υπόσχεται 140 δισ. ευρώ καθαρές εξοικονομήσεις έως το 2032, σε σύγκριση με το 2026. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι μπορεί να περιορίσει το δημόσιο έλλειμμα κάτω από το όριο του 3% του ΑΕΠ ήδη από το 2030.
Το σχέδιο προβλέπει την αποκατάσταση πρωτογενούς δημοσιονομικού ισοζυγίου, δηλαδή πριν από τις δαπάνες για τόκους, μέσα σε 18 μήνες. Στόχος είναι παράλληλα η μείωση του λόγου του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ στο 112%, ενώ η Λεπέν υπόσχεται καθαρή μείωση φόρων κατά 30 δισ. ευρώ στην ίδια περίοδο.
Πρόκειται για έναν συνδυασμό που αποτελεί και το μεγαλύτερο στοίχημα αξιοπιστίας του σχεδίου: μεγάλες περικοπές δαπανών, αλλά ταυτόχρονα σημαντικές φορολογικές μειώσεις.
Το παράδοξο των συντάξεων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόταση για το ασφαλιστικό. Η Λεπέν υποστηρίζει ότι μπορεί να εξοικονομήσει 15 έως 20 δισ. ευρώ σε βάθος χρόνου από διορθώσεις στο υφιστάμενο συνταξιοδοτικό σύστημα, το οποίο χαρακτηρίζει ως πηγή “σημαντικού ελλείμματος”.
Την ίδια στιγμή, όμως, η ίδια έχει ταχθεί στο πρόσφατο παρελθόν υπέρ της μείωσης της ηλικίας συνταξιοδότησης στα 62 ή ακόμη και στα 60 έτη, ανάλογα με την περίπτωση.
Ο Εθνικός Συναγερμός υποστηρίζει ότι οι εξοικονομήσεις θα προκύψουν από γενικόλογες υποσχέσεις για κατάργηση ή διόρθωση μέτρων που θεωρεί άδικα ή αναποτελεσματικά και όχι από την αύξηση των ορίων ηλικίας. Παράλληλα, η Λεπέν ανακοίνωσε τη δημιουργία ενός “πραγματικού πυλώνα κεφαλαιοποίησης”, μέσω μιας μεγάλης μεταρρύθμισης της ατομικής και συλλογικής κεφαλαιοποιητικής ασφάλισης.
Η αντίφαση είναι προφανής: το κόμμα υπόσχεται χαμηλότερη ηλικία συνταξιοδότησης, ενώ ταυτόχρονα θέλει να μειώσει το κόστος του συνταξιοδοτικού συστήματος. Το κατά πόσο οι δύο στόχοι μπορούν να συνυπάρξουν δημοσιονομικά θα εξαρτηθεί από τις λεπτομέρειες των μέτρων, τις οποίες το RN αναμένεται να παρουσιάσει το επόμενο διάστημα.
“Χρυσός κανόνας” και ΕΚΤ
Κεντρικό στοιχείο της πρότασης είναι επίσης η θέσπιση, μέσω δημοψηφίσματος, ενός “χρυσού δημοσιονομικού κανόνα”, ο οποίος θα υποχρεώνει τις κυβερνήσεις να μειώνουν το χρέος κάθε χρόνο.
Η Λεπέν υποστηρίζει ότι χωρίς “πολιτική ρήξη” η Γαλλία κινδυνεύει να οδηγηθεί σε στάση πληρωμών. Παράλληλα, ζητά από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να παρέμβει ώστε να περιοριστεί το βάρος των υψηλών επιτοκίων για τις χώρες της Ευρωζώνης και να δημιουργηθεί δημοσιονομικός χώρος για επενδύσεις στην άμυνα και την τεχνολογία.
Το RN επαναφέρει επίσης την πρόταση για περιορισμό της γαλλικής συνεισφοράς στον προϋπολογισμό της ΕΕ, ενώ η Λεπέν δηλώνει ότι η Γαλλία θα επιδιώξει κλιματική ουδετερότητα πριν από το 2050.
Στο οικονομικό επιτελείο της εκστρατείας βρίσκεται ο Jean-Philippe Tanguy, ο οποίος έχει αναλάβει τον συντονισμό του οικονομικού και δημοσιονομικού τομέα. Ο Tanguy αποτελεί πλέον ένα από τα βασικά πρόσωπα του RN στην προσπάθεια να παρουσιαστεί το κόμμα ως δημοσιονομικά αξιόπιστο.
Τι λένε οι αγορές
Η πρώτη αντίδραση της αγοράς κρατικών ομολόγων την Τρίτη ήταν θετική, αλλά δεν μπορεί να αποδοθεί ευθέως στην ανακοίνωση της ακροδεξιάς υποψήφιας προέδρου της Γαλλίας.
Η απόδοση του γαλλικού 10ετούς OAT υποχώρησε το πρωί περίπου 7 μονάδες βάσης, στο 4,79%, ενώ αργότερα το Reuters κατέγραψε την απόδοση γύρω στο 4,76%, μειωμένη κατά 10 μονάδες βάσης.
Η αποκλιμάκωση αυτή ήρθε μετά την έντονη αναταραχή των προηγούμενων ημερών, όταν το spread των γαλλικών 10ετών έναντι των γερμανικών Bund είχε ξεπεράσει τις 140 μονάδες βάσης, σε επίπεδα που παραπέμπουν στην κρίση χρέους της Ευρωζώνης.
Ωστόσο, οι αγορές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα τη δημοσιονομική κατάσταση της Γαλλίας. Η σημερινή πτώση των αποδόσεων συνοδεύτηκε από γενικότερη αποκλιμάκωση στις διεθνείς αγορές ομολόγων και χαμηλότερες τιμές πετρελαίου. Η Reuters σημειώνει, μάλιστα, ότι το γαλλικό 10ετές παραμένει σε υψηλά επίπεδα, παρά τη σημερινή ανάκαμψη.
Το πραγματικό τεστ για το σχέδιο της Λεπέν δεν είναι τόσο η σημερινή αντίδραση των αγορών, όσο το αν ο Εθνικός Συναγερμός, που αποτελεί μετονομασία του ιστορικού ακροδεξιού Εθνικού Μετώπου του Ζαν-Μαρί Λεπέν, θα μπορέσει να παρουσιάσει αναλυτική και επαληθεύσιμη κοστολόγηση των 140 δισ. ευρώ, ιδιαίτερα από τη στιγμή που συνδυάζει μεγάλες περικοπές με φορολογικές ελαφρύνσεις και πρόσφατες υποσχέσεις για χαμηλότερα όρια συνταξιοδότησης.
