Η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν κλιμακώνεται με επιπτώσεις στις αγορές
Η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν κλιμακώνεται με επιπτώσεις στις αγορές
Η σύγκρουση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν έχει εξελιχθεί, εντός ολίγων ημερών, από μια αμοιβαία αντιπαράθεση χαμηλής έντασης σε μια αναμέτρηση με χαρακτηριστικά ευρύτερης κλίμακας. Αυτή η κλιμάκωση των διεθνών σχέσεων προκαλεί ανησυχία.
σχετικά άρθρα
Τις τελευταίες ημέρες, οι ΗΠΑ έχουν επεκτείνει το εύρος των στόχων τους, περιλαμβάνοντας, πέραν των ιρανικών παράκτιων εγκαταστάσεων ραντάρ και drones, υποδομές όπως δρόμους, σήραγγες, σιδηροδρομικές γραμμές και λιμάνια. Ιρανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν επίσης πλήγμα σε εργοστάσιο αφαλάτωσης.
Από την πλευρά του, το Ιράν έχει διευρύνει τη λίστα των στόχων του σε επτά χώρες της περιοχής. Κρατικά μέσα ενημέρωσης προειδοποιούν για πιθανή επέκταση των πληγμάτων σε σημαντικά λιμάνια αραβικών κρατών του Κόλπου. Το Κουβέιτ έχει καταγράψει τα περισσότερα πλήγματα, με ζημιές σε μονάδα αφαλάτωσης και διυλιστήριο πετρελαίου, ενώ και η Ιορδανία έχει δεχθεί επιθέσεις.
Η σύγκρουση φαίνεται να έχει φτάσει σε ένα κρίσιμο σημείο. Παρότι δεν αποκλείεται νέα προσπάθεια διαμεσολάβησης, οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν τις πιθανότητες ως ελάχιστες. Αμφότερες οι πλευρές έχουν δηλώσει ότι το Μνημόνιο Κατανόησης του Ιουνίου έχει απωλέσει την ισχύ του.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σε δημοσιογράφους, αναφερόμενος στο Ιράν: «Το Ιράν έχει υποστεί πολύ, πολύ σοβαρές ζημιές. Έχουν χάσει τα πάντα, σχεδόν, στρατιωτικά. Έχουν πολύ λίγα απομείναντα. Έχουν μερικούς πυραύλους…» (πηγή: OSINTdefender, 20 Ιουλίου 2026).
Μετά τον θάνατο δύο Αμερικανών στρατιωτών στην Ιορδανία, ο Ίαν Μπρέμερ της Eurasia Group προειδοποίησε για την κρισιμότητα των επόμενων ημερών του πολέμου. Οι ΗΠΑ, έχοντας ανακοινώσει και ένα νέο θύμα στο βόρειο Ιράκ, δεσμεύθηκαν να αντιδράσουν άμεσα κατά της Τεχεράνης, η οποία, από την πλευρά της, εξαπέλυσε εκ νέου πυραυλική επίθεση εναντίον της Ιορδανίας. Ο αναλυτής Ντάνι Σιτρινόβιτς του Institute for National Security Studies στο Τελ Αβίβ δήλωσε ότι «τα γεγονότα αρχίζουν να ξεφεύγουν από κάθε έλεγχο», εκτιμώντας ότι η αντιπαράθεση πλησιάζει επικίνδυνα ένα σημείο χωρίς επιστροφή.
Η πρόσφατη ιρανική επίθεση κοντά στην Άκαμπα της Ιορδανίας ενέτεινε τις ανησίες, καθώς θραύσματα έπεσαν σε ισραηλινό έδαφος. Το Ισραήλ, το οποίο έχει διατηρήσει στάση μη εμπλοκής στη σύγκρουση –σύμφωνα με πληροφορίες κατόπιν αιτήματος της κυβέρνησης Τραμπ– έχει προειδοποιήσει ότι θα προβεί σε δυναμική απάντηση σε περίπτωση ιρανικής επίθεσης.
Η κλιμάκωση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, σε συνδυασμό με τις συνεχιζόμενες επιθέσεις στα Στενά του Ορμούζ, εντείνει την ανησυχία για την παγκόσμια οικονομία και την αγορά ενέργειας. Ειδικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η προσφορά πετρελαίου ενδέχεται να αντιμετωπίσει σοβαρούς κραδασμούς, καθώς τα σενάρια ενός παρατεταμένου πολέμου και μιας διαρκούς ενεργειακής κρίσης επανέρχονται στο προσκήνιο. Το συμβόλαιο Brent για παράδοση Σεπτεμβρίου κατέγραψε άνοδο άνω του 2,7%, υπερβαίνοντας το όριο των 90 δολαρίων το βαρέλι. Ταυτόχρονα, το αμερικανικό WTI διαμορφώθηκε στα επίπεδα των 84,5 δολαρίων, αντικατοπτρίζοντας την αυξημένη νευρικότητα των αγορών.
Η οπτική από την Τεχεράνη
Στην Τεχεράνη επικρατεί η πεποίθηση ότι το Ιράν είναι σε θέση να προκαλέσει σημαντικές απώλειες. Σύμφωνα με το Institute for the Study of War, η χώρα προσαρμόζει τις τακτικές της, χρησιμοποιώντας ταχύτερους και ευέλικτους πυραύλους και αυξάνοντας τη χρήση βομβών διασποράς. Οι απώλειες των Αμερικανών στην Ιορδανία εκτιμώνται ως αποτέλεσμα αυτής της προσαρμογής. Η ιρανική ηγεσία εκτιμά ότι μπορεί να υπερτερήσει σε αντοχή έναντι του Προέδρου Τραμπ, έχοντας συσπειρώσει την κοινή γνώμη μετά τις τελετές στη μνήμη του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Ο αναλυτής Βάλι Νάσρ σημειώνει στους Financial Times ότι η ιρανική ηγεσία θεωρεί κάθε ένδειξη αυτοσυγκράτησης ως παράγοντα που θα οδηγήσει σε αυξημένη αμερικανική πίεση. Παρά την οικονομική κατάσταση της χώρας, η Τεχεράνη εκτιμά ότι ο έλεγχος του Στενού του Ορμούζ αποτελεί ένα σημαντικό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα.
Η μάχη για το Στενό του Ορμούζ
Το αρχικό ζήτημα της αντιπαράθεσης, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, έχει πλέον περάσει σε δεύτερη μοίρα, καθώς η σύγκρουση επικεντρώνεται στην ελευθερία ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ. Το Μνημόνιο Κατανόησης απέτυχε να γεφυρώσει τις αντικρουόμενες θέσεις: την απαίτηση των ΗΠΑ για ελεύθερη διέλευση και την επιμονή του Ιράν να διατηρεί τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας.
Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ είχε δηλώσει ότι «ο μοχλός του αποκλεισμού του Στενού του Ορμούζ πρέπει να συνεχίσει να χρησιμοποιείται». Σύμφωνα με τον Νάσρ, ο έλεγχος του στενού παρέχει στο Ιράν ένα «ξίφος του Δαμοκλή πάνω από την παγκόσμια οικονομία».
Αναλυτές προειδοποιούν ότι, σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης, η Τεχεράνη ενδέχεται να αξιοποιήσει τους συμμάχους της, τους Χούθι στην Υεμένη, για να ασκήσει επιπλέον πίεση στη διεθνή ναυσιπλοΐα μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.
Η στάση των συμμάχων
Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή του Κόλπου, μεταξύ των οποίων η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν και το Κατάρ, έχουν προσπαθήσει να επηρεάσουν τον Πρόεδρο Τραμπ όσον αφορά τη διαχείριση του Στενού του Ορμούζ. Αναφορές κάνουν λόγο για αποτροπή σχεδίου επιβολής τελών διέλευσης από αυτές τις κυβερνήσεις. Ωστόσο, υπάρχει ανησυχία ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση θα επηρεάσει αρνητικά τις οικονομίες τους και θα δημιουργήσει ανοιχτά μέτωπα με το Ιράν, ιδίως μετά από μια ενδεχόμενη αποχώρηση των ΗΠΑ. Το ημιεπίσημο πρακτορείο Fars προειδοποίησε ότι το Ιράν ενδέχεται να πλήξει «δίκτυο βασικών λιμανιών» του Κόλπου, ως αντίποινα για τις αμερικανικές επιθέσεις στο λιμάνι Τσαμπαχάρ.
Προοπτικές στρατιωτικής νίκης
Μια αποφασιστική στρατιωτική νίκη των ΗΠΑ επί του Ιράν θεωρείται απίθανη, καθώς θα προϋπέθετε χερσαία εισβολή και εκτεταμένες επιχειρήσεις. Ο Πρόεδρος Τραμπ δήλωσε στο Fox News ότι δεν επιθυμεί «έναν πόλεμο εδάφους», αλλά δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο άλλων δυνάμεων να αναλάβουν αυτόν τον ρόλο. Ο Σίνα Τουσί του Center for International Policy προειδοποίησε ότι μια τέτοια επιχείρηση, υπό συνθήκες ακραίας ζέστης και απέναντι σε έναν κινητοποιημένο πληθυσμό, θα αποτελούσε «σχεδόν βέβαιη ιστορική καταστροφή». Ο πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, έχει ήδη δηλώσει ότι δεν θα επιτρέψει τη χρήση του σαουδαραβικού εδάφους ή εναέριου χώρου για επιθέσεις κατά του Ιράν.
Προσπάθειες διαμεσολάβησης
Το Πακιστάν και το Κατάρ, που είχαν μεσολαβήσει στις συνομιλίες της Λουκέρνης τον Ιούνιο, τηρούν στάση σιγής τις τελευταίες ημέρες. Η τελευταία επίσκεψη καταρινής αντιπροσωπείας στην Τεχεράνη καταγράφηκε στις 10 Ιουλίου, σύμφωνα με το πρακτορείο Tasnim. Η διαμεσολάβηση ενδέχεται να επανέλθει στο προσκήνιο εάν οι αγορές πετρελαίου αντιδράσουν με πανικό και οι τιμές ξεπεράσουν τα 100 δολάρια το βαρέλι. Παράλληλα, οι σύμβουλοι του Προέδρου Τραμπ προειδοποιούν ότι νέοι περιορισμοί στο Στενό του Ορμούζ θα οδηγήσουν σε αύξηση των τιμών ενέργειας, εντείνοντας την πολιτική πίεση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ.
Οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι ούτε ένας ολοκληρωτικός πόλεμος ούτε μια πλήρης διπλωματική λύση είναι πιθανές. Το πλέον ρεαλιστικό σενάριο φαντάζει ένας παρατεταμένος, ασταθής πόλεμος, με περιόδους έντασης και προσωρινής ηρεμίας. Όπως σχολίασε ένας διπλωμάτης του Κόλπου, «τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα πριν γίνουν καλύτερα».
