Γερμανία: Ο Μερτς στα σχοινιά! Το AfD φέρνει ανατροπές;
σχετικά άρθρα
Μόλις 14 λεπτά από τη στιγμή που έκλεισαν οι κάλπες και βγήκαν τα exit polls, ο Φρίντριχ Μερτς βγήκε στις κάμερες για να παραδεχτεί την «καταστροφή» που σημαίνουν για τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) η ιστορική ήττα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία αλλά και η απώλεια της κυβέρνησης στο Βερολίνο. Είχε προετοιμαστεί για την εμφάνιση, έχοντας φέρει στο «Κόνραντ Αντενάουερ Χάους», τα κεντρικά του CDU στο Βερολίνο, την ηγεσία του κόμματος για να εξασφαλίσει στήριξη στην αιτιολόγηση της ήττας.
Με τις χθεσινές αναμετρήσεις έκλεισε μία χρονιά με σειρά εκλογών που είχε για το CDU και νίκες, ο Μερτς θύμισε τη Ρηνανία-Παλατινάτο και τις δημοτικές εκλογές στην Κάτω Σαξονία. Αλλά εκείνο που μένει είναι η εικόνα της «καταστροφής» των τελευταίων αναμετρήσεων, για τις οποίες αναγνώρισε την προσωπική του ευθύνη.
Το CDU είναι το τελευταίο από τα παραδοσιακά κόμματα ευρείας λαϊκής βάσης. Οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD), που ήταν ο δεύτερος μεγάλος πόλος του πολιτικού συστήματος μεταπολεμικά, είναι σε παγγερμανικό επίπεδο κάτω από το 20%. Ο κίνδυνος αυτός απειλεί στο μεταξύ και τους Χριστιανοδημοκράτες. Τα παραδοσιακά κόμματα δέχονται πίεση από δύο πλευρές, επισημαίνει ο πολιτειολόγος Τόρστεν Φάας: αφενός από τους νέους και αφετέρου από τους ψηφοφόρους στην ανατολική Γερμανία, δύο κατηγορίες που έχουν «εκπληκτικά παρόμοια εκλογική συμπεριφορά». Τον χαρακτηρισμό του κόμματος ευρείας λαϊκής βάσης διεκδικεί πλέον για το AfD η πρόεδρός του, Άλις Βάιντελ.
«Ο Μερτς είναι ο λάθος καγκελάριος για το CDU», αποφάνθηκε η Βάιντελ μετά το αποτέλεσμα και των χθεσινών εκλογών. Την άποψη αυτήν συμμερίζονται ενδεχομένως και στελέχη του CDU. Αλλά με τη χθεσινοβραδινή εμφάνισή του ο Μερτς έβαλε τέλος στα σενάρια περί αντικατάστασής του. Προς το παρόν τουλάχιστον.
Το ενδεχόμενο αντικατάστασης του καγκελαρίου «εν κινήσει» είχε αποδυναμωθεί λίγες ημέρες πριν από τις χθεσινές εκλογές με την κοινή δήλωση στήριξης του καγκελάριου από τους οχτώ τοπικούς πρωθυπουργούς της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης. Στο όνομα του Μερτς δεν υπήρχε συγκεκριμένη αναφορά, αλλά η κοινή δήλωση αποτύπωνε στην ουσία την απροθυμία κάποιου από τους επίδοξους διαδόχους να αναλάβει στη συγκεκριμένη, σημερινή συγκυρία την ευθύνη της ομοσπονδιακής κυβέρνησης στο Βερολίνο.
Το «αντίδοτο» στην επέλαση της Ακροδεξιάς είναι οι μεταρρυθμίσεις, είπε ο Μερτς, δεσμευόμενος ότι θα πορευτεί εφεξής με την «αποφασιστικότητα» και τον «δυναμισμό» που απαιτούνται για να προχωρήσει η χώρα. Είναι ο δρόμος που συνιστά και ο επιφανής ιστορικός της Γερμανίας Χάινριχ Άουγκουστ Βίνκλερ. Το AfD μπορεί να ηττηθεί, υπό την προϋπόθεση ότι η κυβέρνηση συνασπισμού Χριστιανικής Ένωσης και Σοσιαλδημοκρατών θα προχωρήσει το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων μετά τις τοπικές εκλογές στα κρατίδια, είπε ο Βίνκλερ στην εφημερίδα «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ».
Η συντριβή του CDU και η μάχη των γυναικών σε Βερολίνο και Μεκλεμβούργο
Το παρατεταμένο χειροκρότημα με το οποίο υποδέχτηκαν οι Σοσιαλδημοκράτες τη Μανουέλα Σβέζιγκ λίγο μετά την ανακοίνωση των exit polls ήταν έκφραση αφενός ανακούφισης για το αποτέλεσμα αλλά κυρίως επιβράβευσης της νυν και πιθανότατα και επόμενης πρωθυπουργού στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία. Η Σβέζιγκ έδειξε ότι η μάχη με το AfD δεν είναι χαμένη, μπορεί να αντιμετωπίσει και να ανακόψει την ορμή της Ακροδεξιάς μετά τον θρίαμβο του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ. Είχε προηγηθεί μία άνευ προηγουμένου προεκλογική κούρσα της Σβέζιγκ, που τον περασμένο Ιούλιο ήταν εννέα μονάδες πίσω από το AfD. Στην τελική ευθεία τη μείωσε στις δύο μονάδες, το SPD σκαρφάλωσε στο 35,5%.
Καθαρός νικητής αναδείχτηκε το AfD με επικεφαλής τον Λάιφ-Έρικ Χολμ. Με ποσοστό της τάξης του 38% (+21%), υπερδιπλασίασε τη δύναμη του κόμματός του, αλλά δεν διαθέτει το επικοινωνιακό χάρισμα του Ούλριχ Ζίγκμουντ στη Σαξονία-Άνχαλτ, που έφτασε στα όρια της αυτοδυναμίας. Ο Χολμ μεταφράζει την πρωτιά στις χθεσινές εκλογές σε κυβερνητική εντολή. Ωστόσο έχει ένα πρόβλημα. Του λείπουν οι κυβερνητικοί εταίροι, διότι κανένα από τα υπόλοιπα κόμματα δεν συνεργάζεται με το ακροδεξιό AfD, που έχει στους κόλπους του και εξτρεμιστικά, νεοναζιστικά στοιχεία. Διεθνή παραδείγματα δείχνουν ότι η άνοδα τέτοιων κομμάτων δημιουργεί σύνθετες προκλήσεις για τη δημοκρατία και την ευρωπαϊκή σταθερότητα.
Σε κάθε περίπτωση, πάντως, μεγάλοι ηττημένοι είναι οι Χριστιανοδημοκράτες (CDU), οι οποίοι υπέστησαν ιστορική ήττα, καθώς κατέγραψαν το χειρότερο εκλογικό ποσοστό τους σε όλη τη Γερμανία από το 1949. Με το θρίλερ της καταμέτρησης σε εξέλιξη μέχρι και μετά τα μεσάνυχτα, μάλιστα, το πιθανότερο ήταν πως δεν θα κατάφερναν να εισέλθουν ούτε στην τοπική βουλή, καθώς γι’ αυτό απαιτείται ποσοστό τουλάχιστον 5% – με το γεγονός αυτό να δίνει στο αποτέλεσμα διαστάσεις συντριβής.
Η Αριστερά έχασε επίσης τρεις μονάδες πέφτοντας στο 6,5%, ενώ οι Πράσινοι με 5,6% εκπροσωπούνται και στη νέα βουλή. Το νεοπαγές κόμμα της «κόκκινης» Σάρα Βάγκενκνεχτ (BSW) φάνηκε να μένει οριακά εκτός βουλής. Αυτό έχει σημασία για τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης στο Σβερίν. Διότι με το BSW στην τοπική βουλή, είναι δύσκολο να διασφαλιστεί κυβερνητική πλειοψηφία για την πρωθυπουργό Μανουέλα Σβέζιγκ (SPD). Το κόμμα της Βάγκενκνεχτ (BSW) έχει, όπως και το ακροδεξιό AfD, αντισυστημική και φιλορωσική στάση.
Νίκη της Αριστεράς στο Βερολίνο
Μία γυναίκα, η Ελιφ Εραλπ, επικεφαλής του κόμματος Η Αριστερά, ήταν ο μεγάλος νικητής των χθεσινών εκλογών στο ομόσπονδο κρατίδιο του Βερολίνου. Διπλασίασε σχεδόν τα ποσοστά της Αριστεράς στο 25,3% (+13,1%) και αναδείχτηκε πρώτη δύναμη, μπροστά από τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU), που έπεσε στο 19,1%, χάνοντας πάνω από 9 ποσοστιαίες μονάδες.
Η Εραλπ, γεννημένη στη Γερμανία κόρη Τούρκων που είχαν πάρει άσυλο στη Γερμανία μετά το πραξικόπημα του 1980, θα είναι η πρώτη κυβερνήτης-δήμαρχος της Αριστεράς στο Βερολίνο, αν καταφέρει να βρει κοινό παρονομαστή κυβερνητικής συνεργασίας με τους Σοσιαλδημοκράτες που είχαν το χειρότερο αποτέλεσμα στο Βερολίνο και έπεσαν στο 12,1% (-6,3%) και τους Πράσινους που μειώθηκε επίσης η δύναμή τους στο 14,5% (-3,9). Κάτω από το όριο του 5% βρέθηκε και εδώ το κόμμα της Σάρα Βάγκενκνεχτ.
Η Εραλπ είχε εστιάσει τον προεκλογικό της αγώνα στο οξυμμένο πρόβλημα στέγης που αντιμετωπίζει η γερμανική πρωτεύουσα με άνοδο των ενοικίων έως 50% την τελευταία δεκαετία. Δημοψήφισμα που είχε διενεργηθεί στο Βερολίνο για την κρατικοποίηση μεγάλων εταιρειών ακινήτων με πάνω από 3.000 διαμερίσματα είχε ψηφιστεί από την πλειοψηφία των Βερολινέζων. Το δημοψήφισμα δεν είναι δεσμευτικό για την κυβέρνηση. Ωστόσο, η Εραλπ είχε θέσει στόχο την υλοποίηση του δημοψηφίσματος σε περίπτωση που αναλάβει τη διακυβέρνηση του Βερολίνου. Επιφυλακτικοί όμως είναι οι Σοσιαλδημοκράτες και οι Πράσινοι, που είναι οι δυνητικοί εταίροι της Εραλπ.
Η πολιτική σκηνή της Γερμανίας παραμένει σε αναβρασμό, με την αβεβαιότητα να επικρέμαται πάνω από τον σχηματισμό κυβερνήσεων και τη σταθερότητα της τέταρτης μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου. Αυτές οι εξελίξεις επηρεάζουν άμεσα όχι μόνο τους Γερμανούς πολίτες, αλλά και την ευρύτερη ευρωπαϊκή ένωση, καθώς η Γερμανία αποτελεί πυλώνα σταθερότητας και οικονομικής ισχύος.
