Ισχυρούς κραδασμούς στις αγορές ενέργειας και στα διεθνή χρηματιστήρια προκάλεσαν οι δηλώσεις Ιρανού αξιωματούχου ότι η χώρα του θα «βάλει φωτιά» σε όποιον επιχειρήσει να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους πιο κρίσιμους θαλάσσιους διαύλους για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου.
σχετικά άρθρα
Καθώς η σύγκρουση μεταξύ Ιράν, ΗΠΑ και Ισραήλ συνεχίζεται, η τιμή του φυσικού αερίου στο Ηνωμένο Βασίλειο εκτινάχθηκε άνω του 46%, μετά και τα σημαντικά κέρδη της Δευτέρας, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών. Το Brent ενισχύθηκε πάνω από 5%, διαμορφούμενο λίγο πάνω από τα 81 δολάρια το βαρέλι.
Στο Λονδίνο, ο δείκτης FTSE 100 υποχώρησε κατά 2,6%, ενώ σημαντικές απώλειες καταγράφηκαν και στις αγορές της Γαλλίας και της Γερμανίας. Οι επενδυτές αξιολογούν τις πιθανές επιπτώσεις της κρίσης στην παγκόσμια οικονομία, κυρίως σε ό,τι αφορά τον πληθωρισμό και τα επιτόκια, γράφει το BBC.
Υπάρχουν ανησυχίες ότι η άνοδος των τιμών ενέργειας θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο παρόμοιο με εκείνον που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία πριν από τέσσερα χρόνια, όταν η εκτίναξη του ενεργειακού κόστους μετακυλίστηκε σε επιχειρήσεις και καταναλωτές διεθνώς.
Η τιμή του φυσικού αερίου στο Ηνωμένο Βασίλειο ξεπέρασε τις 165 πένες ανά therm την Τρίτη – επίπεδο στο οποίο είχε φτάσει έναν χρόνο μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία – πριν υποχωρήσει στις 146 πένες νωρίς το απόγευμα. Από το Σάββατο, όταν ΗΠΑ και Ισραήλ ξεκίνησαν κύμα αεροπορικών επιδρομών κατά του Ιράν, οι τιμές του βρετανικού φυσικού αερίου έχουν διπλασιαστεί.
Καθοριστικός παράγοντας για την άνοδο αποτέλεσε η απόφαση της QatarEnergy, ενός από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο, να αναστείλει την παραγωγή μετά από «στρατιωτικές επιθέσεις» στις εγκαταστάσεις της. Στη συνέχεια ανακοίνωσε ότι διακόπτει και την παραγωγή άλλων προϊόντων, όπως αλουμίνιο, μεθανόλη και ουρία για λιπάσματα.
Αν και οι αυξήσεις στις τιμές του φυσικού αερίου ενδέχεται να ασκήσουν πιέσεις στους λογαριασμούς ενέργειας των νοικοκυριών, στο Ηνωμένο Βασίλειο η όποια επίπτωση δεν αναμένεται πριν από τον Ιούλιο, καθώς ισχύει ανώτατο όριο τιμών μέχρι τότε.
Οι τιμές του πετρελαίου δεν έχουν αυξηθεί στον ίδιο βαθμό, καθώς υπάρχει μεγαλύτερη ευελιξία στην εξεύρεση πρόσθετων ποσοτήτων αργού σε σύγκριση με το φυσικό αέριο. Ωστόσο, η άνοδος του πετρελαίου μπορεί να επηρεάσει το κόστος καυσίμων, μεταφορών και τροφίμων. Αν ο πληθωρισμός επιταχυνθεί, οι κεντρικές τράπεζες ενδέχεται να καθυστερήσουν τυχόν μειώσεις επιτοκίων τους επόμενους μήνες.
Παρά τη μερική ανάκτηση απωλειών το απόγευμα, οι χρηματιστηριακοί δείκτες παρέμειναν σε αρνητικό έδαφος. Ο FTSE 100 κατέγραφε πτώση 2,6%, ο γερμανικός Dax 3,6% και ο γαλλικός CAC-40 2,9%.
Η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ είναι κομβικής σημασίας, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ωστόσο, η κυκλοφορία έχει ουσιαστικά διακοπεί, μετά τις επιθέσεις σε πλοία τις τελευταίες ημέρες.
Ο Εμπραχίμ Τζαμπάρι, σύμβουλος του αρχηγού των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ότι τα πλοία «δεν θα πρέπει να έρχονται σε αυτή την περιοχή» και ότι «θα αντιμετωπίσουν σίγουρα σοβαρή αντίδραση».
Η κρίση δεν έχει επηρεάσει μόνο τις τιμές ενέργειας αλλά και το κόστος μεταφοράς πετρελαίου. Η ναύλωση υπερδεξαμενόπλοιου για τη μεταφορά πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή στην Κίνα έφτασε τη Δευτέρα σε ιστορικό υψηλό, ξεπερνώντας τα 400.000 δολάρια ημερησίως – σχεδόν διπλάσιο ποσό σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, σύμφωνα με στοιχεία του London Stock Exchange Group.
Ο Sanne Manders, επικεφαλής της πλατφόρμας logistics Flexport, δήλωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι «ουσιαστικά κλειστά», αποδίδοντας την κατάσταση τόσο στη διστακτικότητα των μεταφορέων να αναλάβουν τον κίνδυνο όσο και στην άρνηση ασφαλιστικών εταιρειών να καλύψουν τα συγκεκριμένα δρομολόγια. Προειδοποίησε ότι οι μεταφορείς ενδέχεται να αυξήσουν τα ναύλα «για κάθε είδους μεταφορά παγκοσμίως», ενόψει υψηλότερων τιμών καυσίμων.
Στις ΗΠΑ, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει ανησυχίες ότι η σύγκρουση θα ενισχύσει το κόστος ζωής. Έχει προγραμματιστεί συνάντηση με τον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ και τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ για τη διαχείριση της κατάστασης. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον θα παρουσιάσει σχέδια για την αντιμετώπιση της ανόδου των τιμών ενέργειας, σημειώνοντας ότι ήταν αναμενόμενο να υπάρξουν τέτοιες επιπτώσεις.
Αναλυτές εκτιμούν ότι, εάν οι διαταραχές στις μεταφορές παραταθούν, η τιμή του αργού θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι. Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ ενδέχεται να αυξηθούν έως και 25 σεντς ανά γαλόνι.
Στην Ασία, οι αγορές κατέγραψαν επίσης σημαντικές απώλειες. Ο δείκτης Nikkei της Ιαπωνίας έκλεισε με πτώση 3,3%, με τις μετοχές εξαγωγικών εταιρειών όπως η Toyota, η Panasonic και η Sony να δέχονται ισχυρές πιέσεις. Απώλειες σημειώθηκαν και στο Χονγκ Κονγκ και στην ηπειρωτική Κίνα, ενώ ο δείκτης Kospi της Νότιας Κορέας, που επανήλθε μετά από αργία, υποχώρησε άνω του 7%.
