Στις πρώτες εβδομάδες του 2026, δύο γεωγραφικά απομακρυσμένες περιοχές — η Γάζα στη Μέση Ανατολή και η Γροιλανδία στην Αρκτική — βρέθηκαν στο επίκεντρο εξελίξεων που, σύμφωνα με ανάλυση στο Geopolitical Monitor, αντανακλούν μια βαθύτερη μεταβολή στη διεθνή ισορροπία ισχύος. Κοινός παρονομαστής δεν είναι η γεωγραφία, αλλά η, όπως υποστηρίζεται, σταδιακή αποδυνάμωση της εθνικής κυριαρχίας, του διεθνούς δικαίου και των πολυμερών κανόνων, σε ένα περιβάλλον όπου η ισχύς υπερισχύει ολοένα και περισσότερο του δικαίου.
σχετικά άρθρα
Η Γάζα ως «τεστ» για το διεθνές σύστημα
Στη Γάζα, η ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση, η οποία εισέρχεται στο τρίτο έτος, έχει προκαλέσει εκτεταμένες καταστροφές, μαζικό εκτοπισμό πληθυσμού και σοβαρή ανθρωπιστική κρίση, όπως καταγράφεται από υπηρεσίες του ΟΗΕ, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διεθνή δικαστήρια.
Η ανάλυση αναφέρεται στα προσωρινά μέτρα του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης στην υπόθεση Νότια Αφρική κατά Ισραήλ, τα οποία ζητούν την πρόληψη πράξεων γενοκτονίας και την απρόσκοπτη παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας. Όπως επισημαίνεται, τα μέτρα αυτά δεν έχουν εφαρμοστεί πλήρως, ενώ συνεχίζονται οι περιορισμοί και οι εχθροπραξίες.
Εκθέσεις της Amnesty International και της Human Rights Watch κάνουν λόγο για συστηματικές παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, συμπεριλαμβανομένων δυσανάλογων επιθέσεων σε μη στρατιωτικές υποδομές. Παρά τα ψηφίσματα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και το αδιέξοδο στο Συμβούλιο Ασφαλείας, μεγάλες δυνάμεις — κυρίως οι Ηνωμένες Πολιτείες — συνεχίζουν, σύμφωνα με το άρθρο, να παρέχουν στρατιωτική και διπλωματική κάλυψη, ασκώντας βέτο σε μέτρα λογοδοσίας.
Η Γάζα παρουσιάζεται ως «δοκιμασία» για τη μεταπολεμική διεθνή τάξη: εάν το διεθνές δίκαιο μπορεί να παραβιάζεται χωρίς συνέπειες, τί απομένει από το σύστημα που οικοδομήθηκε μετά το 1945;
Η Γροιλανδία και η γεωπολιτική της Αρκτικής
Παράλληλα, στην Αρκτική, η Γροιλανδία — αυτόνομη περιοχή υπό τη δανική κυριαρχία — αναδεικνύεται σε εστία έντασης. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε τη θέση του υπέρ της απόκτησης της Γροιλανδίας «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο», επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφάλειας.
Σύμφωνα με το άρθρο, πρόσφατες υψηλού επιπέδου επαφές στην Ουάσινγκτον μεταξύ Αμερικανών και Δανών/Γροιλανδών αξιωματούχων δεν οδήγησαν σε συμβιβασμό. Ο Τραμπ φέρεται να υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται» τη Γροιλανδία, αμφισβητώντας τις αμυντικές δυνατότητες της Δανίας.
Γίνεται επίσης αναφορά σε απειλές οικονομικής πίεσης, με δασμούς που ξεκινούν από 10% και ενδέχεται να αυξηθούν έως 25% σε βάρος της Δανίας και συμμάχων όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Νορβηγία.
Η Αρκτική αποκτά αυξανόμενη στρατηγική σημασία: η τήξη των πάγων ανοίγει νέες ναυτιλιακές οδούς και αποκαλύπτει κοιτάσματα σπάνιων γαιών. Η Ρωσία ενισχύει τη στρατιωτική της παρουσία, η Κίνα προωθεί τον «Πολικό Δρόμο του Μεταξιού» και οι ΗΠΑ επιδιώκουν στρατηγικά σημεία όπως η βάση Pituffik. Την ίδια στιγμή, στη Δανία και τη Γροιλανδία καταγράφονται διαμαρτυρίες κατά των σχεδίων.
Από την Ταϊβάν έως την Ουκρανία
Η ανάλυση επεκτείνει τους παραλληλισμούς και σε άλλες περιοχές:
- Στην Ταϊβάν, η Κίνα ασκεί πίεση μέσω στρατιωτικών ασκήσεων, οικονομικών μέτρων και διπλωματικής απομόνωσης, επιχειρώντας — όπως αναφέρεται — σταδιακή αποδυνάμωση της de facto ανεξαρτησίας της.
- Στην Ουκρανία, η ρωσική εισβολή και οι απόπειρες προσάρτησης εδαφών δοκιμάζουν τα όρια του ΝΑΤΟ και τους κανόνες κυριαρχίας.
- Στη Βόρεια Αμερική, η Γροιλανδία — και, όπως σημειώνεται, ακόμη και ο Καναδάς μέσω αναφορών περί «51ης πολιτείας» — εντάσσονται σε ένα πλαίσιο πίεσης με οικονομικά και στρατηγικά μέσα.
- Κατά την ανάλυση, τα παραδείγματα αυτά δεν είναι μεμονωμένα, αλλά εντάσσονται σε μια ευρύτερη αναδιάταξη του διεθνούς συστήματος.
Προς μια νέα παγκόσμια τάξη
Το άρθρο υποστηρίζει ότι η μεταψυχροπολεμική περίοδος, με έμφαση σε κανόνες, θεσμούς και πολυμέρεια, υποχωρεί υπέρ ενός πιο συναλλακτικού και ισοκεντρικού μοντέλου. Κυρίαρχοι δρώντες εμφανίζονται πρόθυμοι να παρακάμψουν συμμαχίες και διεθνείς κανόνες για να διασφαλίσουν πλεονεκτήματα σε τομείς όπως οι ημιαγωγοί, οι ενεργειακές διαδρομές και οι γεωστρατηγικές ζώνες.
Η ανάλυση επισημαίνει κινδύνους: ενίσχυση ριζοσπαστικοποίησης στον Νότο, δοκιμασία της συνοχής του ΝΑΤΟ, όξυνση ανταγωνισμού στην Ασία. Για μικρότερα κράτη και πληθυσμούς — Παλαιστινίους, Γροιλανδούς, Ουκρανούς, Ταϊβανέζους — η κυριαρχία φαίνεται να εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από τις επιλογές των μεγάλων δυνάμεων.
Παράλληλα, γίνεται αναφορά σε αντιδράσεις και προσπάθειες ανάσχεσης: ενίσχυση της ευρωπαϊκής παρουσίας στη Γροιλανδία, ουκρανική ανθεκτικότητα, προετοιμασία της Ταϊβάν και διεθνής κινητοποίηση για τη Γάζα.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρώπη καλείται — σύμφωνα με την άποψη που διατυπώνεται — να επαναπροσδιορίσει τη θέση της, ακόμη και μέσω μιας πιο λειτουργικής σχέσης με τη Ρωσία στο πλαίσιο της ευρασιατικής σταθερότητας. Παράλληλα, η Κίνα προβάλλεται ως κεντρικός πυλώνας του «Παγκόσμιου Ανατολικού» άξονα, ενώ οι ΗΠΑ αναμένεται να διατηρήσουν την ηγετική τους θέση στον «Δυτικό» χώρο.
Το άρθρο καταλήγει ότι η νέα τάξη πραγμάτων δεν διαμορφώνεται μέσω επίσημων διακηρύξεων, αλλά μέσα από σταδιακές και τολμηρές κινήσεις σε κρίσιμα γεωπολιτικά μέτωπα. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν η διεθνής κοινότητα θα επιλέξει να ενισχύσει τους υφιστάμενους κανόνες μέσω συντονισμένης δράσης ή θα αποδεχθεί ένα μέλλον όπου κυριαρχούν ο καταναγκασμός και οι μονομερείς αποφάσεις.
