Το συγκεκριμένο δόντι, το οποίο ανακαλύφθηκε στο σπήλαιο Τσαγκίρσκαγια, φέρει σαφή ίχνη «οδοντιατρικής επέμβασης» που εκτελέστηκε πιθανότατα με ένα μικρό πέτρινο εργαλείο, με σκοπό τον καθαρισμό του χαλάσματος και την ανακούφιση από τον πόνο.
σχετικά άρθρα
Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό το εύρημα συνιστά ισχυρή ένδειξη της ικανότητας των Νεάντερταλ να διενεργούν τέτοιου είδους «οδοντιατρικές εργασίες» χιλιάδες χρόνια πριν από την εμφάνιση του σύγχρονου ανθρώπου. Η ανακάλυψη αυτή αναδεικνύει τις τεχνικές και γνωστικές τους δεξιότητες, υποδεικνύοντας ότι διέθεταν πολύ πιο ανεπτυγμένες ικανότητες από ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα.
Το δόντι εντοπίστηκε στη νότια Σιβηρία, στην αριστερή όχθη του ποταμού Τσαρίς, στους πρόποδες της οροσειράς Αλτάι. Στο κέντρο του γομφίου διαπιστώθηκε μια βαθιά τρύπα που φτάνει έως τον πολφό, όπου βρίσκονται τα νεύρα και τα αιμοφόρα αγγεία. Το σχήμα και τα ίχνη στο δόντι μαρτυρούν μια σκόπιμη επέμβαση και όχι φυσική φθορά.
Ενδείξεις υποδηλώνουν ότι ο Νεάντερταλ επέζησε για αρκετό διάστημα μετά τη θεραπεία, χρησιμοποιώντας κανονικά το δόντι του. Πειράματα που διεξήχθησαν σε σύγχρονα ανθρώπινα δόντια έδειξαν ότι μια παρόμοια τρύπα θα μπορούσε να δημιουργηθεί με ένα λίθινο εργαλείο, ανάλογο με αυτά που ανευρέθηκαν στο ίδιο σπήλαιο.
Η αρχαιολόγος Ξένια Κολομπόβα, από το Ινστιτούτο Αρχαιολογίας και Εθνογραφίας της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, χαρακτήρισε το εύρημα ως το αρχαιότερο παράδειγμα «επεμβατικής οδοντιατρικής χειρουργικής». Στη μελέτη που δημοσιεύεται στην επιστημονική επιθεώρηση PLOS One, ανέφερε ότι «είναι σημαντικό, επειδή αποδεικνύει ότι οι Νεάντερταλ διέθεταν εξελιγμένες γνωστικές ικανότητες και μπορούσαν να σχεδιάσουν μια ιατρική στρατηγική». Η κ. Κολομπόβα επισήμανε πως η διαδικασία απαιτούσε διάγνωση της πηγής του πόνου, επιλογή κατάλληλου εργαλείου και προσεκτική διάτρηση του δοντιού με ελεγχόμενες κινήσεις. Ο Νεάντερταλ που υποβλήθηκε στη θεραπεία ήταν ενήλικος, χωρίς να έχει προσδιοριστεί το φύλο του.
Παράλληλα, έχουν εντοπιστεί στοιχεία που δείχνουν ότι οι Νεάντερταλ χρησιμοποιούσαν οδοντογλυφίδες για την απομάκρυνση υπολειμμάτων τροφής, υποδηλώνοντας μια πρώιμη αντίληψη στοματικής υγιεινής.
Μέχρι σήμερα, το παλαιότερο δείγμα οδοντιατρικής επέμβασης είχε εντοπιστεί σε δόντι Homo sapiens στην Ιταλία, με ηλικία περίπου 14.000 ετών. Σε αυτή την περίπτωση, η κουφάλα είχε επίσης καθαριστεί με πέτρινο εργαλείο. Ωστόσο, η νέα ανακάλυψη μεταθέτει το χρονικό όριο δεκάδες χιλιάδες χρόνια πίσω.
Οι Νεάντερταλ, οι οποίοι χαρακτηρίζονταν από στιβαρή σωματική διάπλαση και τα χαρακτηριστικά τόξα φρυδιών, ήταν ευφυείς και κοινωνικά οργανωμένοι. Χρησιμοποιούσαν σύνθετες τεχνικές στο κυνήγι, δημιουργούσαν τέχνη και είχαν αναπτύξει προφορική επικοινωνία. Εξαφανίστηκαν πριν από περίπου 40.000 χρόνια, αφήνοντας ωστόσο ίχνη DNA στους σύγχρονους ανθρώπους.
Στην περιοχή της Τσαγκίρσκαγια, οι Νεάντερταλ έζησαν μεταξύ 59.000 και 49.000 ετών πριν από σήμερα. Εκεί τεμάχιζαν και κατανάλωναν κρέας βίσονα και αλόγου, ενώ η εύρεση νεογιλών δοντιών παιδιών υποδηλώνει ότι επρόκειτο για μια μόνιμη κοινότητα.
Η ερευνήτρια Λίντια Ζότκινα υπογράμμισε ότι η επέμβαση θα ήταν εξαιρετικά επώδυνη χωρίς αναισθησία ή σύγχρονο εξοπλισμό. Η ίδια δήλωσε χαρακτηριστικά: «Νομίζω ότι είναι απόδειξη μιας εκπληκτικής δύναμης θέλησης», εκφράζοντας τον θαυμασμό της για την αντοχή του ασθενούς.
Το άνοιγμα του τραπεζίτη κάλυπτε σχεδόν ολόκληρη τη μασητική επιφάνεια. Σύμφωνα με την κ. Κολομπόβα, τα πειράματα έδειξαν ότι η πιο αποτελεσματική τεχνική ήταν η περιστροφική κίνηση με το χέρι, χρησιμοποιώντας μικρό λίθινο εργαλείο. Η κ. Ζότκινα πραγματοποίησε τα δικά της πειράματα με εργαλείο από ίασπη, παρόμοιο με εκείνα που βρέθηκαν στο σπήλαιο. Τέλος, προσέθεσε ότι «υποθέσαμε επίσης ότι η κοιλότητα μπορεί να σφραγίστηκε με κάποια ουσία, όπως κερί», αν και δεν υπάρχουν ακόμη αποδείξεις για κάτι τέτοιο.
