Η Brigitte Bardot δεν υπήρξε απλώς μια διάσημη ηθοποιός. Υπήρξε ένα φαινόμενο που ξεπέρασε τα όρια της μεγάλης οθόνης και μετατράπηκε σε παγκόσμιο πολιτιστικό σημείο αναφοράς. Η Brigitte Bardot έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 91 ετών, κλείνοντας έναν κύκλο που ταυτίστηκε όσο λίγοι με τον 20ό αιώνα, τη γαλλική κομψότητα, την αισθησιακή ελευθερία και τη ριζική μεταμόρφωση της εικόνας της γυναίκας στη μαζική κουλτούρα. Είχε αποχωρήσει από τον κινηματογράφο εδώ και σχεδόν 50 χρόνια και είχε αφιερώσει τη δεύτερη ζωή της στην υπεράσπιση των ζώων, μακριά από τα φώτα, τις κάμερες και τη βιομηχανία που την ανέδειξε.
σχετικά άρθρα
Η Brigitte Bardot συνδύαζε μια σπάνια λάμψη με μια φυσικότητα που φάνταζε σχεδόν προκλητική για τα μέτρα της εποχής της. Η κίνηση, η σιλουέτα και η στάση της έφεραν τη σφραγίδα της κλασικής χορευτικής παιδείας, που της είχε χαρίσει μια σχεδόν αριστοκρατική παρουσία. Η επιρροή της υπήρξε άμεση και καθολική, τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες που την αγάπησαν, τη μιμήθηκαν και την έκαναν πρότυπο. Η Brigitte Bardot υπήρξε ταυτόχρονα γυναίκα και παιδί, με βλέμμα γάτας, πείσμα, ειρωνεία, αυθορμητισμό και ένα χαμόγελο που ισορροπούσε ανάμεσα στην πρόκληση και την αθωότητα.
Αυστηρή ανατροφή
Η Brigitte Bardot γεννήθηκε στο Παρίσι στις 28 Σεπτεμβρίου 1934 σε μια οικογένεια της ανώτερης αστικής τάξης. Ο πατέρας της ήταν βιομήχανος με έντονη αγάπη για τον κινηματογράφο, ενώ η μητέρα της, κοσμική και δραστήρια, έθεσε ως προτεραιότητα την ανατροφή των παιδιών της. Η εποχή ήταν μεταβατική. Πριν από τον πόλεμο, σε μια κοινωνία όπου οι γυναίκες άρχιζαν δειλά να διεκδικούν περισσότερη ελευθερία μέσα από το πρότυπο των Garçonnes και τη χαλάρωση της μόδας, αλλά παρέμεναν κατά βάση προορισμένες για τον γάμο και τη μητρότητα. Στο σπίτι των Bardot η ανατροφή ήταν αυστηρή. Η Brigitte και η μικρότερη αδελφή της Mijanou μεγάλωσαν με πειθαρχία και τιμωρίες κάθε φορά που παρέκκλιναν από τους κανόνες.
Από πολύ μικρή ηλικία η Brigitte Bardot έδειξε κλίση και ενθουσιασμό για το μπαλέτο, μια ενασχόληση που θα διαμόρφωνε τη σωματική της στάση και την αίσθηση κίνησης που αργότερα θα χαρακτήριζε την κινηματογραφική της παρουσία. Το 1949 εισήχθη στο Conservatoire de Paris, επιβεβαιώνοντας την αφοσίωσή της στην τέχνη του χορού. Η κλασική εκπαίδευση σμίλεψε το σώμα και τη στάση της, χαρίζοντάς της μια χάρη που έμοιαζε έμφυτη. Από τις πιο εμβληματικές φωτογραφίες της νεαρής Brigitte Bardot είναι εκείνες που τη δείχνουν ως χορεύτρια, σε έναν ενδιάμεσο χώρο ανάμεσα στην όπερα και το καμπαρέ, μακριά από το στερεότυπο της μικρής μπαλαρίνας. Σύντομα, σχεδόν αυτονόητα, ακολούθησαν οι φωτογραφίσεις μόδας που αποκάλυπταν μια παρουσία η οποία ξεπερνούσε τη συμβατική ομορφιά.
Εξώφυλλο στο ELLE
Παράλληλα, ο πατέρας της συνήθιζε να τη κινηματογραφεί, καταγράφοντας τις πρώτες εικόνες ενός κοριτσιού που ακόμη αγνοούσε ότι επρόκειτο να εξελιχθεί σε παγκόσμιο σύμβολο. Η οικογένεια Bardot διέθετε εκτεταμένο κοινωνικό κύκλο, με επαφές στον χώρο του θεάτρου, του κινηματογράφου και της μόδας. Ο πατέρας της, γνωστός ως Pilou Bardot, ήταν βιομήχανος αλλά φλέρταρε με τη δημιουργία, ενώ η μητέρα της ονειρευόταν να ανοίξει έναν οίκο μόδας. Η μικρή Brigitte Bardot παρουσίαζε τα ρούχα ως μοντέλο, χωρίς να γνωρίζει ότι αυτή η οικεία σχέση με την εικόνα θα καθόριζε την πορεία της. Καθοριστική υπήρξε η φιλία της μητέρας της με τη Hélène Gordon Lazareff, ιδρύτρια του περιοδικού Elle, μια γυναίκα που διέκρινε νωρίς τη μοναδικότητα της Brigitte Bardot και άνοιξε μπροστά της δρόμους πολύ πέρα από τα οικογενειακά ντεφιλέ. Μέσα σε διάστημα ενός μόλις έτους η Brigitte Bardot βρέθηκε στο εξώφυλλο του ELLE, γεγονός που σήμανε την πρώτη ουσιαστική είσοδό της στη δημόσια σφαίρα. Την ίδια περίοδο ο σκηνοθέτης Marc Allégret διέκρινε τη φωτογένεια και τη φυσική της παρουσία και της πρότεινε έναν ρόλο σε μελλοντική του ταινία. Το σχέδιο δεν υλοποιήθηκε ποτέ, ωστόσο αποδείχθηκε καθοριστικό για την προσωπική της ζωή. Στο πλαίσιο εκείνης της συνεργασίας η Brigitte Bardot γνώρισε τον νεαρό βοηθό σκηνοθέτη Roger Vadim. Η έλξη υπήρξε άμεση και έντονη. Η Brigitte Bardot ήταν 15 ετών και ο Roger Vadim ήταν 22. Οι γονείς της Brigitte Bardot αντέδρασαν και προσπάθησαν να διακόψουν τη σχέση, χωρίς αποτέλεσμα. Η γνωριμία αυτή εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο καθοριστικούς δεσμούς της ζωής της και άνοιξε τον δρόμο για τη μετέπειτα κινηματογραφική της πορεία.
Τα πρώτα της βήματα στον κινηματογράφο
Το 1952 η Brigitte Bardot έκανε τα πρώτα της βήματα στον κινηματογράφο όταν ο σκηνοθέτης Jean Boyer της ανέθεσε έναν μικρό ρόλο στην ταινία «Le trou normand» δίπλα στον Bourvil. Αμέσως μετά εμφανίστηκε στο «Manina la fille sans voiles» σε σκηνοθεσία Willy Rozier, μια συμμετοχή που προκάλεσε αντιδράσεις σε συντηρητικούς κύκλους. Η αντιπαράθεση ανάμεσα στην εικόνα της καλής κόρης και στη δημόσια φωτογραφία ενός νέου ερωτικού συμβόλου φάνηκε νωρίς, ακόμη και μέσα στην ίδια της την οικογένεια. Ο πατέρας της επιχείρησε να απαγορεύσει τις αφίσες του «Manina la fille sans voiles», όπου η Brigitte Bardot εμφανιζόταν σε λευκό μπικίνι, μια εικόνα που λειτούργησε ως πρόκληση και προμήνυμα αλλαγής. Το σοκ για πολλές συντηρητικές οικογένειες ήταν μεγάλο. Την ίδια στιγμή, οι καλοκαιρινές διακοπές στο Saint Tropez, σε έναν τόπο που τότε δεν είχε ακόμη μετατραπεί σε παγκόσμιο σύμβολο της jet set, έδειχναν ότι η Brigitte Bardot βρισκόταν ανάμεσα σε δύο κόσμους, στον ήσυχο λογοτεχνικό και στη νέα εποχή της μαζικής εικόνας.
Ο γάμος με τον Roger Vadim
Όταν συμπλήρωσε τα 18 της χρόνια και με τη συγκατάθεση του πατέρα της, η Brigitte Bardot παντρεύτηκε τον Roger Vadim, επισφραγίζοντας έναν δεσμό που συνδύαζε τον έρωτα με τις πρώτες κοινές φιλοδοξίες. Το 1953 ανέβηκε για πρώτη και μοναδική φορά στο θεατρικό σανίδι, ερμηνεύοντας Jean Anouilh, ενώ συμμετείχε και στην ταινία «Le Passeport jaune». Το γεγονός όμως που άλλαξε ριζικά τη δημόσια εικόνα και το μέλλον της ήταν η εμφάνισή της στο Φεστιβάλ Καννών. Η νεαρή ηθοποιός επισκίασε καθιερωμένες σταρ και κέρδισε τα φλας στην Κρουαζέτ. Η αίσθηση υπήρξε τόσο έντονη ώστε ο Kirk Douglas επιχείρησε να τη δελεάσει με προοπτική καριέρας στο Hollywood, χωρίς αποτέλεσμα, καθώς η σχέση της Brigitte Bardot με τον Roger Vadim παρέμενε καθοριστική.
«Και ο Θεός έπλασε τη γυναίκα»…
Ύστερα από μια σειρά ταινιών που λειτούργησαν ως σταθερά βήματα προς την αναγνώριση, το 1956 έγινε χρονιά ορόσημο. Ο Roger Vadim σκηνοθέτησε το «Και ο Θεός έπλασε τη γυναίκα», μια ταινία που προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων και άλλαξε την εικόνα της γυναικείας σεξουαλικότητας στο σινεμά. Η απήχηση του φιλμ δεν αποκόβεται από το πολιτιστικό κλίμα που είχε ήδη διαμορφώσει δύο χρόνια νωρίτερα το «Bonjour tristesse» της Françoise Sagan, ένα έργο που επίσης εξέφραζε ρήξη με τη μεταπολεμική ηθική.
Το «Και ο Θεός έπλασε τη γυναίκα» θεωρήθηκε τολμηρό, με σκηνές που έμειναν ανεξίτηλες στη συλλογική μνήμη, όπως εκείνη όπου η ηρωίδα κάνει ηλιοθεραπεία γυμνή με ένα σεντόνι. Ο Roger Vadim το περιέγραψε λέγοντας «η Juliette Brigitte είναι ένα κορίτσι που αποτινάσσει κάθε αίσθημα ενοχής και κάθε ταμπού που της επιβάλλει η κοινωνία». Στη Γαλλία το φιλμ αντιμετωπίστηκε αρχικά με επιφυλακτικότητα, στις Ηνωμένες Πολιτείες όμως γνώρισε εντυπωσιακή επιτυχία. Το περιοδικό Life έγραψε «μετά το Άγαλμα της Ελευθερίας καμία Γαλλίδα δεν έγινε τόσο διάσημη στην Αμερική». Η διεθνής απήχηση οδήγησε την ταινία να επιστρέψει στην Ευρώπη ως θριαμβευτική επιτυχία και η Brigitte Bardot αναδείχθηκε στο νέο παγκόσμιο ερωτικό σύμβολο του κινηματογράφου.
Η σχέση με τον Jean Louis Trintignant
Μετά τον χωρισμό της από τον Roger Vadim, η Brigitte Bardot συνδέθηκε ερωτικά με τον Jean Louis Trintignant σε έναν δεσμό έντονο και θυελλώδη. Η ίδια περιέγραψε αργότερα αυτή τη σχέση με λόγια που σκιαγραφούν την εποχή και την ίδια. «Ο Jean Louis με ήθελε ατόφια, γυμνή, φυσική, απλή, σχεδόν πρωτόγονη. Μου γνώρισε την κλασική μουσική, που αντικατέστησε στο πικάπ του καμαρινιού μου το τσα τσα. Μου έμαθε έναν έρωτα απόλυτο, ολοκληρωτικό. Την εξάρτηση μιας γυναίκας από τον άντρα που αγαπά». Η σχέση άφησε βαθύ αποτύπωμα στην προσωπική της διαδρομή και ενίσχυσε την εικόνα της Brigitte Bardot ως γυναίκας που βίωνε τα συναισθήματα με αφοπλιστική ένταση.
Προσηλωμένη στο ευρωπαϊκό σινεμά
Η Brigitte Bardot επέλεξε συνειδητά να κρατήσει αποστάσεις από την αμερικανική κινηματογραφική βιομηχανία, μια στάση που αργότερα θα συνοψίσει με την ωμή παραδοχή ότι απεχθανόταν σχεδόν καθετί αμερικανικό. Παρέμεινε προσηλωμένη στον ευρωπαϊκό κινηματογράφο και συνέχισε να εργάζεται στη Γαλλία, μέχρι τη στιγμή που βρέθηκε δίπλα σε έναν θρύλο της έβδομης τέχνης. Η συνεργασία της Brigitte Bardot με τον Jean Gabin στο «En cas de malheur» του Claude Autant Lara θεωρείται κομβική για την ιστορία του γαλλικού σινεμά και καθοριστική για την ωρίμανσή της ως ηθοποιού.
Το 1959 η Brigitte Bardot πρωταγωνίστησε στο «Babette s’en va-t- en guerre» δίπλα στον Francis Blanche και στον Jacques Charrier, έναν ηθοποιό τον οποίο η ίδια ήθελε να βρίσκεται στο καστ. Την ίδια χρονιά η Brigitte Bardot παντρεύτηκε τον Jacques Charrier και το 1960 η γέννηση του γιου της Nicolas Charrier μετατράπηκε σε παγκόσμιο γεγονός, με τον Τύπο να παρακολουθεί κάθε λεπτομέρεια μιας μητρότητας που η ίδια βίωσε με ένταση και βαθιά εσωτερική σύγκρουση.
Απόπειρα αυτοκτονίας και κώμα
Την ίδια περίοδο, το 1960 προβλήθηκε η ταινία «La Vérité» σε σκηνοθεσία Henri Georges Clouzot, μια από τις πιο απαιτητικές εμπειρίες της καριέρας της Brigitte Bardot. Ο Henri Georges Clouzot την υπέβαλε σε εξαντλητικά γυρίσματα που την επιβάρυναν ψυχικά, ιδίως σε συνδυασμό με τις απαιτήσεις της καθημερινότητας και του παιδιού της. Παράλληλα, η Brigitte Bardot δέχθηκε ισχυρό πλήγμα από την προδοσία του γραμματέα της, ο οποίος διέρρευσε προσωπικές πληροφορίες στον Τύπο. Η ασφυκτική πολιορκία των μέσων ενημέρωσης και η πίεση από φανατικούς θαυμαστές την οδήγησαν στα όριά της. Η Brigitte Bardot αποπειράθηκε να δώσει τέλος στη ζωή της την ημέρα που συμπλήρωνε τα 26 της χρόνια, έπεσε σε κώμα και επέζησε από θαύμα.
«Ζει όπως όλοι, χωρίς να μοιάζει με κανέναν»
Το ενδιαφέρον ποιητών και διανοουμένων στράφηκε πάνω της ακριβώς επειδή δεν έμοιαζε με καμία άλλη. Ο Roland Barthes επιχείρησε να την ερμηνεύσει γράφοντας ότι «δεν είναι πιο έκλυτη, αλλά απλώς πιο ελεύθερη. Εκπροσωπεί έναν ερωτισμό πιο ανοιχτό, απαλλαγμένο από τα ψευδοπροστατευτικά υποκατάστατα όπως το ημίγυμνο, το μακιγιάζ, την υπαινικτικότητα και τη φυγή». Ο Jean Cocteau τη συμπύκνωσε σε μια φράση που έμεινε. «Ζει όπως όλοι, χωρίς να μοιάζει με κανέναν». Η Marguerite Duras της έδωσε σχεδόν μυθική διάσταση. «Από την Ιαπωνία έως τη Νέα Υόρκη και πίσω, εκπροσωπεί την ανείπωτη επιθυμία του ανδρικού φύλου, μια ιδιότυπη μορφή εικονικής απιστίας, εκείνη που θα έστρεφε τον άνδρα προς το αντίθετο της συζύγου του, προς μια γυναίκα από κερί, την οποία θα μπορούσε να πλάθει, να δημιουργεί και να καταστρέφει κατά βούληση, ακόμη και μέχρι τον θάνατο. Θα την αποκαλέσουμε με το αληθινό της όνομα, τη βασίλισσα Bardot». Ο François Nourissier αφιέρωσε στη Brigitte Bardot ολόκληρο βιβλίο, με εικόνες που αποτύπωναν το εύρος του μύθου της.
Η συνάντηση με τον Charles de Gaulle
Από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της δημόσιας διαδρομής της υπήρξε η συνάντηση με τον Charles de Gaulle, παρά τη δυσφορία της Yvonne de Gaulle για την παρουσία της στο Μέγαρο των Ηλυσίων. Η Brigitte Bardot εμφανίστηκε με παντελόνι και μια στρατιωτικού τύπου ζακέτα, με τα μαλλιά λυτά, εκπέμποντας αυθορμητισμό και αυτοπεποίθηση. Η αντίδραση του Charles de Gaulle υπήρξε λιτή. «Μια απλότητα καλής ποιότητας». Η κινηματογραφική της πορεία περιλάμβανε και τη συνάντηση με τον Jean Luc Godard και τον Michel Piccoli στην ταινία «Le Mépris», που πολλοί θεωρούν την κορυφαία στιγμή της καριέρας της Brigitte Bardot. Η ίδια παραδέχθηκε ότι δεν κατανόησε πλήρως το φιλοσοφικό βάθος του σεναρίου, σημείωσε όμως ότι απόλαυσε τα γυρίσματα και τη συνεργασία με τον Jean Luc Godard. Στη συνέχεια, η Brigitte Bardot συνέχισε να εργάζεται αδιάκοπα, συμμετέχοντας και σε 2 ταινίες του Louis Malle.
Θυελλώδης δεσμός με τον Serge Gainsbourg
Το 1966 δέχθηκε πρόταση γάμου από Γερμανό πολυεκατομμυριούχο, όμως η προσωπική της ζωή πήρε διαφορετική τροπή. Το 1967 ξεκίνησε έναν θυελλώδη δεσμό με τον Serge Gainsbourg. Η Brigitte Bardot έγινε μούσα του Serge Gainsbourg και ο Serge Gainsbourg έγραψε για εκείνη περισσότερα από 10 τραγούδια, πολλά από τα οποία γνώρισαν μεγάλη εμπορική και καλλιτεχνική επιτυχία.
Απόσυρση από τον κινηματογράφο
Το 1973, ύστερα από 21 χρόνια συνεχούς παρουσίας στον κινηματογράφο και μετά την ολοκλήρωση της τελευταίας της ταινίας, η Brigitte Bardot πήρε μια απόφαση που αιφνιδίασε τους πάντες. Μη αντέχοντας άλλο την υπερέκθεση και την απώλεια της ιδιωτικότητάς της, αποσύρθηκε οριστικά από το θέαμα. Αφοσιώθηκε ολοκληρωτικά στην προστασία των ζώων και ίδρυσε το ίδρυμα που φέρει το όνομά της, μετατρέποντας την ακτιβιστική δράση σε κύριο σκοπό της ζωής της. Η Brigitte Bardot βρήκε τελικά την ηρεμία μακριά από τη δημόσια σφαίρα, στο πλευρό του Bernard d Ormale, τον οποίο παντρεύτηκε το 1992 στη Νορβηγία, επιλέγοντας να ζήσει απομονωμένη στο Saint Tropez. Η ίδια περιέγραψε κάποτε την πορεία της με μια φράση που συμπυκνώνει τη μετάβαση από τον μύθο στην απογύμνωση της εμπειρίας. «Έχω υπάρξει πολύ ευτυχισμένη, πολύ πλούσια, πολύ όμορφη, πολύ παινεμένη, πολύ διάσημη και πολύ δυστυχισμένη. Τα ζώα δεν με έχουν προδώσει ποτέ. Είναι εύκολα θηράματα, όπως ήμουν εγώ σε όλη τη διάρκεια της καριέρας μου. Έτσι, νιώθουμε τα ίδια πράγματα. Τα αγαπώ». Στη δεύτερη ζωή της, αυτή της ακτιβίστριας, η Brigitte Bardot υπήρξε ακούραστη, αφοσιωμένη και συχνά ασυμβίβαστη, υπερασπιζόμενη με πάθος τα δικαιώματα των ζώων. Το 1981, σε έρευνα κοινής γνώμης με ερώτημα ποιες γυναίκες συνέβαλαν περισσότερο στη διεθνή εικόνα της Γαλλίας, η Simone Veil συγκέντρωσε 55% των ψήφων και η Brigitte Bardot ακολούθησε με 40%. Το αποτέλεσμα επιβεβαίωνε τον ρόλο της Brigitte Bardot ως εμβληματικής μορφής της γαλλικής ταυτότητας, μιας γυναίκας που προηγήθηκε της εποχής της και άνοιξε τον δρόμο για τις Trente Glorieuses.
Μια γυναίκα αυθόρμητη και βαθιά αθώα
Στα χρόνια που ακολούθησαν, μέσα από αδέξιες συνεντεύξεις, κακογραμμένα βιβλία και παρορμητικές δηλώσεις, διαμορφώθηκε συχνά η εικόνα μιας γυναίκας αντιδραστικής, ακόμη και αδιάφορης για τους ανθρώπους. Η πραγματικότητα ήταν πιο σύνθετη. Η Brigitte Bardot δεν υπήρξε ποτέ μονοσήμαντη. Και αν δυσκολεύτηκε να κατανοήσει τις κοινωνικές εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών, μέσα της διατηρούσε άθικτα τα όνειρα της άγριας ομορφιάς που χορεύει μέχρι εξάντλησης στο «Et Dieu créa la femme», μιας νεαρής γυναίκας αυθόρμητης, καντιντ και βαθιά αθώας.
Η δήλωση του Emmanuel Macron
Ο Πρόεδρος της Γαλλίας Emmanuel Macron αποχαιρέτησε τη Brigitte Bardot με δημόσια παρέμβαση. Ο Emmanuel Macron έγραψε ότι «θρηνούμε έναν θρύλο του αιώνα» και συνέχισε αναφερόμενος στις ταινίες της, στη φωνή της, στη δόξα της, στις λύπες της, στο γενναιόδωρο πάθος της για τα ζώα και στο πρόσωπό της που έγινε Marianne, τονίζοντας ότι πρόκειται για «μια γαλλική ύπαρξη, μια παγκόσμια λαμπρότητα που μας άγγιξε». Ο Emmanuel Macron πρόσθεσε ακόμη ότι η Brigitte Bardot υπήρξε «ένα απόλυτο αστέρι του γαλλικού και διεθνούς κινηματογράφου, μια μορφή γυναικείας φύσης στη φαντασία του έθνους, μια ελεύθερη και αφοσιωμένη φωνή» και κατέληξε γράφοντας πως ήταν εκείνη «μέσω της οποίας ο Θεός αναδημιούργησε τη γυναίκα».
