O οίκος Sotheby’s φέρνει τον Μάιο στην αγορά μία από τις πιο ιδιαίτερες private collections των τελευταίων ετών, τη συλλογή του Enrico Donati και της Adele Donati, με τίτλο A Night in May. Πρόκειται για μια δημοπρασία περίπου 45 lots, που δεν βασίζεται μόνο σε μεγάλα ονόματα, αλλά σε κάτι πιο σπάνιο: την άμεση σχέση του συλλέκτη με τους ίδιους τους καλλιτέχνες.
σχετικά άρθρα
Στο επίκεντρο της πώλησης βρίσκεται το έργο του Pablo Picasso Arlequin (Buste) (1909), με εκτίμηση περίπου 40 εκατομμύρια δολάρια. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα πρώιμα κυβιστικά πορτρέτα του καλλιτέχνη, δημιουργημένο μόλις δύο χρόνια μετά το Les Demoiselles d’Avignon, σε μια περίοδο όπου η προσφορά αντίστοιχων έργων στην αγορά είναι εξαιρετικά περιορισμένη.
Το έργο έχει και ιδιαίτερη ιστορία. Ο Donati το ανακάλυψε σε έκθεση κυβισμού το 1953 στο Παρίσι και, σύμφωνα με την αφήγηση του ίδιου, συγκέντρωσε άμεσα όσα χρήματα μπορούσε για να το αποκτήσει από τον έμπορο Daniel-Henry Kahnweiler. Η σημασία του Picasso ενισχύεται από τη γενικότερη σπανιότητα πρώιμων κυβιστικών έργων στην αγορά. Αντίστοιχα έργα έχουν εμφανιστεί ελάχιστες φορές τις τελευταίες δεκαετίες, με συγκρίσιμο παράδειγμα το Femme assise (1909), που είχε πωληθεί για περίπου 63 εκατομμύρια δολάρια.
Δίπλα στο Picasso, η δημοπρασία περιλαμβάνει το έργο του Wassily Kandinsky Rote Tiefe (Red Depth), με εκτίμηση 12–18 εκατομμύρια δολάρια, ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της περιόδου Bauhaus, όπου ο καλλιτέχνης εξερευνά τη σχέση χρώματος και πνευματικότητας.
Η συλλογή αποτυπώνει έντονα τον σουρεαλιστικό κύκλο του Donati. Ένα από τα πιο προσωπικά έργα είναι το Aux Aguets le jour του Yves Tanguy, με εκτίμηση 800.000–1,2 εκατομμύρια δολάρια, το οποίο ήταν δώρο του καλλιτέχνη προς τον Donati.
Ανάλογης σημασίας είναι και το έργο του Alexander Calder Untitled, εκτιμώμενο στα 700.000–1 εκατομμύριο δολάρια, το οποίο αποκτήθηκε μέσω ανταλλαγής έργων — μια πρακτική ιδιαίτερα διαδεδομένη στον καλλιτεχνικό κύκλο της εποχής.
Η αξία της συλλογής δεν βρίσκεται μόνο στα μεμονωμένα έργα, αλλά στο πώς αυτά αποκτήθηκαν. Ο Donati δεν ήταν απλώς συλλέκτης, αλλά ενεργό μέλος του σουρεαλιστικού κινήματος. Γεννημένος στην Ιταλία, εγκαταστάθηκε στο Παρίσι τη δεκαετία του 1930 και στη συνέχεια μετακόμισε στη Νέα Υόρκη το 1939, όπου εντάχθηκε στον κύκλο των Ευρωπαίων καλλιτεχνών που είχαν φύγει λόγω του πολέμου. Εκεί συνδέθηκε στενά με μορφές όπως ο Marcel Duchamp, ο Yves Tanguy και ο André Breton, ο οποίος μάλιστα τον χαρακτήρισε Σουρεαλιστή ήδη από τη δεκαετία του 1940.
Όταν οι σχέσεις γίνονται αξία
Η συλλογή δημιουργήθηκε μέσα από αυτές τις σχέσεις: έργα αποκτήθηκαν όχι μόνο μέσω αγοράς, αλλά και μέσω ανταλλαγών, δώρων ή ακόμη και ως πράξεις υποστήριξης μεταξύ καλλιτεχνών. Αυτό εξηγεί γιατί πολλά από τα έργα δεν είχαν εμφανιστεί συχνά στην αγορά, αποτελούσαν προσωπικά αντικείμενα ενός δημιουργικού δικτύου.
Η δημοπρασία περιλαμβάνει επίσης αντικείμενα εκτός ευρωπαϊκής μοντέρνας τέχνης, όπως έργα από την Αφρική, την Ωκεανία και την Αμερική, μεταξύ των οποίων μάσκες Yup’ik ή Inupiaq από την Αλάσκα και Bété-Guro μάσκα από τη Δυτική Αφρική, δείχνοντας το εύρος των ενδιαφερόντων του Donati. Το συνολικό αφήγημα της πώλησης δεν είναι απλώς οικονομικό. Ο οίκος Sotheby’s επιχειρεί να παρουσιάσει τη συλλογή ως ένα “πορτρέτο” της καλλιτεχνικής ζωής του 20ού αιώνα, όπου οι σχέσεις μεταξύ καλλιτεχνών μεταφράζονται σήμερα σε σημαντικές χρηματικές αξίες.
Σε επίπεδο αγοράς, η δημοπρασία αποτελεί test για τη ζήτηση σε blue-chip έργα με ισχυρή provenance. Η παρουσία ενός Picasso τέτοιου επιπέδου σε συνδυασμό με έργα Kandinsky και σουρεαλιστών δημιουργεί ένα σπάνιο σύνολο, που αναμένεται να προσελκύσει διεθνές ενδιαφέρον. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η αξία αυτής της συλλογής δεν βρίσκεται μόνο στα ονόματα, αλλά στο πλαίσιο μέσα στο οποίο δημιουργήθηκε. Και αυτό ακριβώς είναι που την καθιστά μία από τις πιο ενδιαφέρουσες δημοπρασίες της σεζόν.
