Η περιφέρεια ως εθνική προτεραιότητα
Άρθρο του Υφυπουργού παρά τω Πρωθυπουργώ, Θανάση Κοντογεώργη
Η Ελλάδα προχωρεί πραγματικά μπροστά όταν προχωρά μαζί της ολόκληρη η χώρα. Όταν η ανάπτυξη, οι επενδύσεις, οι καλές δουλειές και οι ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες δεν περιορίζονται σε λίγα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά διαχέονται σε όλη την επικράτεια. Μόνο τότε η ανάπτυξη είναι πραγματικά βιώσιμη και ισόρροπη. Ύστερα από μια υπερδεκαετή, βαθιά κρίση που δοκίμασε την κοινωνία μας, έχουμε διανύσει ήδη πολύ δρόμο. Έχουμε ανακτήσει το χαμένο έδαφος και πλέον θέτουμε με αυτοπεποίθηση τους όρους για την επόμενη ημέρα.
σχετικά άρθρα
Για εμάς, η περιφερειακή ανάπτυξη αποτελεί κορυφαία εθνική πολιτική. Συνδέεται άρρηκτα με την εθνική οικονομία, με την αντιμετώπιση του δημογραφικού ζητήματος, με τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής, αλλά και με την ίδια την ανθεκτικότητα της χώρας μας. Η στρατηγική μας έχει έναν θεμελιώδη στόχο: να μπορεί κάθε Έλληνας, όπου κι αν επιλέγει να ζει, να έχει πρόσβαση σε ευκαιρίες, σε καλές δουλειές και σε σύγχρονες υπηρεσίες. Και, κυρίως, να έχει την πραγματική επιλογή να μείνει, να δημιουργήσει οικογένεια και να προκόψει στον δικό του τόπο.
Αυτό ακριβώς είναι το όραμά μας για την ελληνική περιφέρεια του μέλλοντος: μια Ελλάδα περισσότερο πολυκεντρική. Μια χώρα με ισχυρές Περιφέρειες, με δυναμικές περιφερειακές και τοπικές πόλεις που θα λειτουργούν ως σύγχρονοι πυρήνες οικονομικής και πολιτιστικής δραστηριότητας, καθώς και με ζωντανά χωριά, βιώσιμα νησιά και ακμάζουσες ορεινές κοινότητες.
Οραματιζόμαστε μια Ελλάδα στην οποία κάθε Περιφέρεια θα είναι σε θέση να αξιοποιεί στο έπακρο τα δικά της, μοναδικά συγκριτικά πλεονεκτήματα, να παράγει περισσότερο εθνικό πλούτο, να προσελκύει καινοτόμες επενδύσεις και ανθρώπινο κεφάλαιο. Στόχος μας είναι κάθε περιοχή να δημιουργεί περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας, να επενδύει και να καινοτομεί. Αυτό σημαίνει σταδιακά την υιοθέτηση ενός ριζικά διαφορετικού μοντέλου ανάπτυξης: λιγότερο συγκεντρωτικού, περισσότερο αποκεντρωμένου, με αποφάσεις που λαμβάνονται πιο κοντά στον πολίτη και με πολιτικές απόλυτα προσαρμοσμένες στις ξεχωριστές ανάγκες και δυνατότητες κάθε τόπου.
Αυτή η εθνική προσπάθεια αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία για μία χώρα με τη μοναδική γεωγραφία της Ελλάδας. Η νησιωτικότητα και η ορεινότητα δεν αποτελούν απλές υποσημειώσεις της αναπτυξιακής μας πολιτικής, αλλά κεντρικά χαρακτηριστικά της πατρίδας μας. Αναγνωρίζουμε πλήρως ότι δημιουργούν αντικειμενικές δυσκολίες, όπως το υψηλότερο κόστος μεταφορών, η δυσκολότερη πρόσβαση σε υπηρεσίες, και οι μεγαλύτερες απαιτήσεις για την υγεία, την παιδεία, την ενέργεια και τη συνδεσιμότητα.
Ωστόσο, ταυτόχρονα δημιουργούν και τεράστιες, συχνά αναξιοποίητες, δυνατότητες για την πρωτογενή παραγωγή, τον τουρισμό, το περιβάλλον και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Γι’ αυτόν τον λόγο, η κεντρική πολιτική μας δεν αντιμετωπίζει τα νησιά και τα ορεινά ως «προβληματικές περιοχές». Τα αντιμετωπίζει ως στρατηγικά πλεονεκτήματα της χώρας, τα οποία πρέπει πάση θυσία να παραμείνουν ζωντανά, παραγωγικά και ανθεκτικά.
Αξιοποιώντας εθνικά και συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, βελτιώσαμε υποδομές και διασυνδέσεις, ενισχύσαμε κοινωνικές υπηρεσίες. Αντιμετωπίσαμε τις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής, επενδύσαμε στον βιώσιμο τουρισμό. Παράλληλα, εξασφαλίσαμε νέα, καινοτόμα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων και το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, για την ουσιαστική υποστήριξη των συμπολιτών μας.
Μπροστά μας βρίσκεται τώρα μία εξαιρετικά κρίσιμη ευρωπαϊκή διαπραγμάτευση για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και τη νέα πολιτική συνοχής. Η Ελλάδα προσέρχεται σε αυτή την κομβική συζήτηση με μία καθαρή και αδιαπραγμάτευτη θέση: η εδαφική συνοχή πρέπει επιτέλους να αποκτήσει πραγματικό περιεχόμενο και πραγματικούς πόρους. Η νησιωτικότητα και η ορεινότητα δημιουργούν ένα αντικειμενικό πρόσθετο κόστος, το οποίο οφείλει να αναγνωρίζεται έμπρακτα, χρηματοδοτικά. Διεκδικούμε η νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική να λαμβάνει ουσιαστικά υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες των νησιωτικών και ορεινών περιοχών. Ίση μεταχείριση σημαίνει να δημιουργούμε ίσες ευκαιρίες για όλους ανεξαιρέτως τους Eυρωπαίους πολίτες, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας τους.
Σε αυτή τη διαπραγμάτευση, η Ελλάδα δεν ξεκινά από το μηδέν. Έχουμε ήδη εκκινήσει την Εθνική Στρατηγική για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη – «Περιφέρεια 2030». Πενήντα Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης, ένα για κάθε Περιφερειακή Ενότητα, συγκροτούν σταδιακά έναν ενιαίο, συνεκτικό χάρτη αναγκών και προτεραιοτήτων. Ο σχεδιασμός γίνεται συμμετοχικά, σε ζωντανούς κύκλους διαβούλευσης και στενής συνεργασίας της κεντρικής κυβέρνησης με την Tοπική Aυτοδιοίκηση, τους κοινωνικούς εταίρους, τα Επιμελητήρια και τις τοπικές κοινωνίες. Μέσω ειδικών ομάδων εργασίας, στις οποίες συμμετέχουν περισσότεροι από 1.000 φορείς πανελλαδικά, οι προτάσεις καταγράφονται, αξιολογούνται και ιεραρχούνται βάσει των πραγματικών αναγκών.
Τα σχέδια από μόνα τους δεν αρκούν. Χρειάζονται και μόνιμες θεσμικές δομές που θα εξασφαλίζουν συνέχεια και συνέπεια. Για τον ορεινό χώρο, έχουμε ήδη δημιουργήσει την Ειδική Γραμματεία Ορεινών Περιοχών στην Προεδρία της Κυβέρνησης, μια μόνιμη δομή με αποστολή την εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής αναζωογόνησης. Στο πλαίσιο αυτό, από τον επόμενο μήνα θα λειτουργήσει ένας νέος διαδικτυακός κόμβος (apokentrosi.gov.gr) για την έμπρακτη υποστήριξη όσων επιθυμούν να μετεγκατασταθούν στην περιφέρεια.
Αντίστοιχα, συστήσαμε την Κυβερνητική Επιτροπή για τη στήριξη της νησιωτικότητας, ώστε να εξασφαλίσουμε τον απαραίτητο, σταθερό διυπουργικό συντονισμό όλων των πολιτικών που επηρεάζουν άμεσα τη ζωή και την ανάπτυξη των νησιών μας. Διαμορφώνουμε, έτσι, σταδιακά μια πραγματικά συνεκτική θεσμική αρχιτεκτονική: εκτελεστική δομή για την ορεινότητα, κεντρικό πολιτικό συντονισμό για τη νησιωτικότητα και κοινή εθνική στρατηγική για την εδαφική συνοχή.
Η μεθοδική δουλειά της κυβέρνησης έχει τελικά έναν μεγαλύτερο στόχο. Να περάσουμε οριστικά σε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την Περιφέρεια, υιοθετώντας ένα μοντέλο με περισσότερους ισχυρούς πόλους, στηριγμένο σε ένα μόνιμο θεσμικό οικοδόμημα. Η ισόρροπη ανάπτυξη είναι εθνικός στόχος διαρκείας. Η Ελλάδα του μέλλοντος πρέπει να είναι μια χώρα όπου κανένας πολίτης δεν θα βρίσκεται μακριά από τις ευκαιρίες. Οραματιζόμαστε μια Ελλάδα χωρίς «κέντρο» και «περιφέρεια» με την παλιά έννοια, αλλά με πολλά ισχυρά κέντρα ανάπτυξης. Αυτή είναι η ουσία της εδαφικής συνοχής: να μετατρέψουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας σε πηγή δύναμης, κάνοντας πράξη τη δέσμευσή μας ότι κανένας τόπος δεν μένει πίσω.
