Ο μεγάλος νικητής του πολέμου στο Ιράν δεν ρίχνει ούτε μια τουφεκιά — και είναι η Τουρκία
Ανάλυση του Chatham House βλέπει την Άγκυρα να κερδίζει σε άμυνα, εμπορικούς διαδρόμους και συμμαχίες. Όμως ο «αδρανής» EastMed, ο IMEC που λιμνάζει και η ισορροπία ισχύος στο Αιγαίο βάζουν την Αθήνα μπροστά σε κρίσιμες επιλογές.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν σε περιφερειακή σύνοδο· ο πόλεμος στο Ιράν αναδιατάσσει τη Μέση Ανατολή
Ο πόλεμος στο Ιράν αναδιατάσσει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Συγκεκριμένα, ανάλυση του Chatham House βλέπει την Τουρκία να κερδίζει έδαφος. Μάλιστα, ο αναλυτής Γκαλίπ Νταλάι μιλά για έναν ευρύτερο περιφερειακό ρόλο της Άγκυρας. Όμως για την Ελλάδα και την Ευρώπη, η ίδια εικόνα κρύβει σοβαρές προκλήσεις. Έτσι, το ερώτημα δεν είναι μόνο τι κερδίζει η Τουρκία, αλλά με τι κόστος για εμάς.
σχετικά άρθρα
Η ανάλυση του Νταλάι: η Τουρκία ως νικήτρια
Ο Νταλάι στηρίζει την εκτίμησή του σε τρεις άξονες. Πρώτον, μιλά για επέκταση της αμυντικής συνεργασίας με τον Κόλπο. Δεύτερον, βλέπει την Τουρκία κόμβο σε νέους εμπορικούς διαδρόμους. Τρίτον, περιγράφει νέες περιφερειακές ευθυγραμμίσεις γύρω από την Άγκυρα. Όμως ο ίδιος παραδέχεται και τις ανησυχίες της Τουρκίας. Συγκεκριμένα, η Άγκυρα φοβάται μια κατάρρευση του Ιράν και μια κουρδική αναταραχή. Δηλαδή, ένα τέτοιο σενάριο φέρνει πρόσφυγες, κατακερματισμό και νέες συγκρούσεις. Μάλιστα, ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ζήτησε επιστροφή στο προπολεμικό καθεστώς του Ορμούζ. Επιπλέον, προειδοποίησε ότι οι «νέοι κανόνες» του Ιράν γεννούν μια νέα εστία έντασης.
Άξονας 1: Ενέργεια και ο αδρανής EastMed
Πρώτος μεγάλος άξονας στέκει η ενέργεια. Συγκεκριμένα, το κείμενο χαρακτηρίζει «ανενεργό» τον αγωγό EastMed. Δηλαδή, το ελληνο-κυπριο-ισραηλινό έργο μένει στο περιθώριο. Επιπλέον, η Μεγάλη Διασύνδεση ρεύματος πάγωσε μετά από τουρκικές παρενοχλήσεις στη θάλασσα. Έτσι, η Τουρκία κερδίζει χρόνο σε δύο κρίσιμα ελληνικά έργα ενέργειας. Όμως η Αθήνα δεν μένει άπραγη. Συγκεκριμένα, προωθεί τον «Κάθετο Διάδρομο» αερίου προς τα Βαλκάνια. Παράλληλα, διεκδικεί ρόλο πύλης για LNG και ηλεκτρισμό. Γι’ αυτό η ενεργειακή μάχη κρατά για την Ελλάδα διπλό πρόσημο: κίνδυνο και ευκαιρία.
Άξονας 2: Διάδρομοι εμπορίου — IMEC εναντίον τουρκικών διαδρομών
Ο δεύτερος άξονας αφορά τους εμπορικούς διαδρόμους. Συγκεκριμένα, ο διάδρομος IMEC περνά κανονικά μέσα από τον Πειραιά προς την Ευρώπη. Όμως το έργο τώρα λιμνάζει, μετά τους πολέμους σε Γάζα και Ιράν. Επιπλέον, το κινεζικό μερίδιο στον Πειραιά περιπλέκει τον ρόλο του ως πύλης. Δηλαδή, Ιταλία και Γαλλία διεκδικούν κι αυτές το ευρωπαϊκό «τέρμα» του διαδρόμου. Παράλληλα, η Τουρκία έμεινε εκτός IMEC και απαντά με δικές της διαδρομές. Συγκεκριμένα, προωθεί τον «Δρόμο Ανάπτυξης του Ιράκ», ύψους 17 δισ. δολαρίων. Μάλιστα, σχεδιάζει σύνδεση του Κόλπου με την Ευρώπη μέσω τουρκικού εδάφους. Έτσι, οι τουρκικές διαδρομές απειλούν να δρομολογήσουν εμπόριο γύρω από την Ελλάδα.
Άξονας 3: Ισορροπία ισχύος και άμυνα
Ο τρίτος άξονας ζυγίζει την ισορροπία ισχύος. Συγκεκριμένα, η Τουρκία διαθέτει ανερχόμενη αμυντική βιομηχανία και drones. Μάλιστα, βαθαίνει τους δεσμούς της με τα κράτη του Κόλπου. Επιπλέον, διατηρεί καλές σχέσεις με τον Τραμπ και την Ουάσιγκτον. Γι’ αυτό η γεωπολιτική της βαρύτητα ανεβαίνει στην Ανατολική Μεσόγειο. Όμως αυτό ακριβώς ανησυχεί άμεσα την Ελλάδα. Δηλαδή, η Τουρκία προβάλλει την ίδια ισχύ στο Αιγαίο και στην Κύπρο. Παράλληλα, το μνημόνιο με τη Λιβύη αμφισβητεί ελληνικές θαλάσσιες ζώνες. Τέλος, η «τετράδα» με Πακιστάν, Σαουδική Αραβία και Αίγυπτο μεγαλώνει το αποτύπωμα της Άγκυρας.
Η θέση της Ελλάδας
Η Ελλάδα δεν παίζει ρόλο θεατή σε όλα αυτά. Πρώτον, βαθαίνει τις σχέσεις της με τα Εμιράτα και τον Κόλπο. Δεύτερον, επενδύει στο σχήμα «3+1» με ΗΠΑ, Κύπρο και Ισραήλ. Μάλιστα, το αμερικανικό Κογκρέσο προωθεί νόμο-«πύλη» για την Ανατολική Μεσόγειο. Δηλαδή, η Ουάσιγκτον αναγνωρίζει Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ ως κλειδιά του IMEC. Επιπλέον, η Αθήνα χτίζει προφίλ ενεργειακού και ψηφιακού κόμβου. Όμως οφείλει να λύσει και το αγκάθι του κινεζικού Πειραιά. Γι’ αυτό τη θέση της την ορίζει το πόσο γρήγορα μετατρέπει τα σχέδια σε έργα. Τελικά, η Ελλάδα διαθέτει χαρτιά, αρκεί να τα παίξει αποφασιστικά.
Η μεγάλη εικόνα
Η μεγάλη εικόνα δείχνει μια περιοχή σε πλήρη ανακατάταξη. Πρώτον, ο Νταλάι σωστά κρατά επιφύλαξη για νικητές και ηττημένους. Δηλαδή, η σκόνη του πολέμου δεν έχει ακόμη καθίσει. Όμως, για την Ελλάδα και την Ευρώπη, το διακύβευμα μένει σαφές. Συγκεκριμένα, μετράνε μαζί η ενέργεια, οι διάδρομοι και η ισορροπία ισχύος. Επιπλέον, η ΕΕ χρειάζεται επιτέλους δική της στρατηγική αυτονομία και χρηματοδότηση. Γι’ αυτό η Αθήνα κερδίζει μόνο ως κρίκος μιας κοινής ευρωπαϊκής στρατηγικής. Τελικά, ο ρόλος της Τουρκίας μπορεί να μεγαλώνει, αλλά το παιχνίδι παραμένει ανοιχτό.
